Luận văn Thạc sĩ Quản lý công: Ứng dụng Công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Trị

7,088
894
118
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
……/……
BỘ NỘI VỤ
……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
LÊ VĂN THUẬN
ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH
TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH QUẢNG TRỊ
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 8 34 04 03
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN THANH TUẤN
THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ……/…… BỘ NỘI VỤ ……/…… HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA LÊ VĂN THUẬN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH QUẢNG TRỊ LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG Chuyên ngành: Quản lý công Mã số: 8 34 04 03 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THANH TUẤN THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2019
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận n thạc chuyên ngành Quản công đề
tài “Ứng dụng Công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục nh chính
tại Bảo hiểm hội tỉnh Quảng Trị công trình nghiên cứu của riêng
bản thân tôi. Các số liệu kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn
trung thực và chƣa từng công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả luận văn
Lê Văn Thuận
i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công đề tài “Ứng dụng Công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Trị” là công trình nghiên cứu của riêng bản thân tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận văn Lê Văn Thuận
ii
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên tôi xin dành bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc tới quý
Thầy, Cô giáo Học viện Hành chính Quốc gia đã trang bị cho tôi nhiều kiến
thức quý báu trong suốt thời gian học tập vừa qua.
Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo TS. Nguyễn Thanh Tuấn
ngƣời trực tiếp hƣớng dẫn khoa học, đã tận tình hƣớng dẫn cho tôi cả
chuyên môn phƣơng pháp nghiên cứu chỉ bảo cho tôi nhiều kinh
nghiệm trong thời gian thực hiện đề tài.
Tôi cũng xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn quan tâm
giúp đỡ, cung cấp nhiều số liệu, chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tế để tôi
thể hoàn thành nghiên cứu này.
Mặc dù với sự nỗ lực cố gắng của bản thân, luận văn không tránh khỏi
những thiếu sót. Tôi mong nhận đƣợc sự góp ý chân thành của quý Thầy,
giáo, đồng nghiệp và bạn bè để luận văn đƣợc hoàn thiện hơn.
Huế, tháng 6 năm 2019
Tác giả luận văn
Lê Văn Thuận
ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên tôi xin dành bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc tới quý Thầy, Cô giáo Học viện Hành chính Quốc gia đã trang bị cho tôi nhiều kiến thức quý báu trong suốt thời gian học tập vừa qua. Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo TS. Nguyễn Thanh Tuấn là ngƣời trực tiếp hƣớng dẫn khoa học, đã tận tình hƣớng dẫn cho tôi cả chuyên môn và phƣơng pháp nghiên cứu và chỉ bảo cho tôi nhiều kinh nghiệm trong thời gian thực hiện đề tài. Tôi cũng xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn quan tâm giúp đỡ, cung cấp nhiều số liệu, chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tế để tôi có thể hoàn thành nghiên cứu này. Mặc dù với sự nỗ lực cố gắng của bản thân, luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi mong nhận đƣợc sự góp ý chân thành của quý Thầy, Cô giáo, đồng nghiệp và bạn bè để luận văn đƣợc hoàn thiện hơn. Huế, tháng 6 năm 2019 Tác giả luận văn Lê Văn Thuận
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ......................................................................................................... i
LI CM ƠN ................................................................................................................. ii
MC LC ..................................................................................................................... iii
DANH MC CÁC T VIT TT ............................................................................. vi
DANH MC CÁC BNG BIU .............................................................................. vii
DANH MC CÁC HÌNH V ................................................................................... viii
M ĐẦU .......................................................................................................................... 1
Chƣơng 1SỞ LUN VÀ THC TIN CA VIC NG DNG
CNTT TRONG GII QUYT TH TC HÀNH CHÍNH NGÀNH BHXH 10
1.1. Th tc hành chính và ci cách th tc hành chính ......................................... 10
1.1.1. Th tc hành chính .......................................................................... 10
1.1.2. Ci cách th tc hành chính ........................................................... 10
1.1.3. Th tc hành chính và ci cách TTHC ngành BHXH .................... 10
1.2. Công ngh thông tin và ng dng CNTT trong gii quyết TTHC .................. 11
1.2.1. Các khái nim .................................................................................. 11
1.2.2. Nguyên tc ng dng công ngh thông tin trong gii quyết TTHC 14
1.2.3. Vai trò ca ng dng CNTT trong hoạt động cơ quan Nhà nước. . 14
1.2.4. Cơ sở pháp lý trong vic ng dng CNTT ...................................... 18
1.3. Các yếu t chính nh hƣởng đến hiu qu ng dng CNTT trong gii quyết
TTHC ...................................................................................................................... 23
1.3.1. V cơ chế, chính sách ...................................................................... 23
1.3.2. V b trí kinh phí cho ng dng CNTT ........................................... 24
1.3.3. V ngun nhân lc cho hoạt động ng dng CNTT ....................... 24
1.3.4. Cơ sở h tng CNTT ....................................................................... 25
1.3.5. V s đồng b trong vic trin khai các ng dng CNTT .............. 25
1.3.6. Các yếu t ảnh hưởng khác ............................................................. 25
1.4. Kinh nghim ng dng CNTT ca BHXH mt s Tnh, Thành ph. ............. 26
iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN ......................................................................................................... i LỜI CẢM ƠN ................................................................................................................. ii MỤC LỤC ..................................................................................................................... iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ............................................................................. vi DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU .............................................................................. vii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ ................................................................................... viii MỞ ĐẦU .......................................................................................................................... 1 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ỨNG DỤNG CNTT TRONG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH NGÀNH BHXH 10 1.1. Thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính ......................................... 10 1.1.1. Thủ tục hành chính .......................................................................... 10 1.1.2. Cải cách thủ tục hành chính ........................................................... 10 1.1.3. Thủ tục hành chính và cải cách TTHC ngành BHXH .................... 10 1.2. Công nghệ thông tin và ứng dụng CNTT trong giải quyết TTHC .................. 11 1.2.1. Các khái niệm .................................................................................. 11 1.2.2. Nguyên tắc ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết TTHC 14 1.2.3. Vai trò của ứng dụng CNTT trong hoạt động cơ quan Nhà nước. . 14 1.2.4. Cơ sở pháp lý trong việc ứng dụng CNTT ...................................... 18 1.3. Các yếu tố chính ảnh hƣởng đến hiệu quả ứng dụng CNTT trong giải quyết TTHC ...................................................................................................................... 23 1.3.1. Về cơ chế, chính sách ...................................................................... 23 1.3.2. Về bố trí kinh phí cho ứng dụng CNTT ........................................... 24 1.3.3. Về nguồn nhân lực cho hoạt động ứng dụng CNTT ....................... 24 1.3.4. Cơ sở hạ tầng CNTT ....................................................................... 25 1.3.5. Về sự đồng bộ trong việc triển khai các ứng dụng CNTT .............. 25 1.3.6. Các yếu tố ảnh hưởng khác ............................................................. 25 1.4. Kinh nghiệm ứng dụng CNTT của BHXH một số Tỉnh, Thành phố. ............. 26
iv
1.4.1. ng dng CNTT ti BHXH thành ph Hà Ni ............................... 26
1.4.2. ng dng CNTT ti BHXH thành ph H Chí Minh ..................... 29
1.4.3. Bài hc kinh nghim t vic trin khai ng dng CNTT vào gii
quyết TTHC ti BHXH Thành ph Hà ni và Thành ph H Chí Minh .. 30
Tiu kết chƣơng 1 ................................................................................................... 33
Chƣơng 2 THỰC TRẠNG ỨNG DNG CNTT TRONG GII QUYT
TH TC HÀNH CHÍNH CA NGÀNH BHXH TI TNH QUNG TR.. 34
2.1. Đặc đim tnh Qung Tr và H thống cơ quan BHXH .................................. 34
2.1.1. S đơn vị hành chính trên địa bàn tnh Qung Tr ......................... 34
2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hi tnh Qung Tr ....................................... 34
2.1.3. H thống cơ quan BHXH các cấp ................................................... 35
2.2. Thc trng trin khai ng dng CNTT ca ngành BHXH .............................. 39
2.2.1. V cơ chế, chính sách ...................................................................... 39
2.2.2. V b trí kinh phí cho ng dng CNTT ........................................... 40
2.2.3. V ngun nhân lc phc v cho hoạt động ng dng CNTT .......... 41
2.2.4. V h tng thiết b CNTT ................................................................ 43
2.2.5. H thng các phn phn mm ng dng ........................................ 44
2.3. Quy trình tiếp nhn h sơ, giải quyết và tr kết qu TTHC ............................ 48
2.3.1. Quy trình tiếp nhn TTHC trc tiếp ti B phn tiếp nhn h .. 48
2.3.2. Quy trình tiếp nhn TTHC qua dch v Bưu chính ......................... 52
2.3.3. Quy trình tiếp nhn TTHC qua giao dịch điện t ........................... 52
2.3.4. Dch v công trc tuyến ngành BHXH ........................................... 56
2.3.5. Tình hình gii quyết TTHC và quản lý đối tượng tham gia BHXH,
BHYT, BHTN trên địa bàn tnh Qung Tr ............................................... 59
2.4. Đánh giá thực trng ng dng CNTT trong gii quyết TTHC ca ngành
BHXH và ti BHXH tnh Qung Tr. ..................................................................... 62
2.4.1. Kết qu đạt được ............................................................................. 62
iv 1.4.1. Ứng dụng CNTT tại BHXH thành phố Hà Nội ............................... 26 1.4.2. Ứng dụng CNTT tại BHXH thành phố Hồ Chí Minh ..................... 29 1.4.3. Bài học kinh nghiệm từ việc triển khai ứng dụng CNTT vào giải quyết TTHC tại BHXH Thành phố Hà nội và Thành phố Hồ Chí Minh .. 30 Tiểu kết chƣơng 1 ................................................................................................... 33 Chƣơng 2 THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG CNTT TRONG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH CỦA NGÀNH BHXH TẠI TỈNH QUẢNG TRỊ.. 34 2.1. Đặc điểm tỉnh Quảng Trị và Hệ thống cơ quan BHXH .................................. 34 2.1.1. Số đơn vị hành chính trên địa bàn tỉnh Quảng Trị ......................... 34 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Trị ....................................... 34 2.1.3. Hệ thống cơ quan BHXH các cấp ................................................... 35 2.2. Thực trạng triển khai ứng dụng CNTT của ngành BHXH .............................. 39 2.2.1. Về cơ chế, chính sách ...................................................................... 39 2.2.2. Về bố trí kinh phí cho ứng dụng CNTT ........................................... 40 2.2.3. Về nguồn nhân lực phục vụ cho hoạt động ứng dụng CNTT .......... 41 2.2.4. Về hạ tầng thiết bị CNTT ................................................................ 43 2.2.5. Hệ thống các phần phần mềm ứng dụng ........................................ 44 2.3. Quy trình tiếp nhận hồ sơ, giải quyết và trả kết quả TTHC ............................ 48 2.3.1. Quy trình tiếp nhận TTHC trực tiếp tại Bộ phận tiếp nhận hồ sơ .. 48 2.3.2. Quy trình tiếp nhận TTHC qua dịch vụ Bưu chính ......................... 52 2.3.3. Quy trình tiếp nhận TTHC qua giao dịch điện tử ........................... 52 2.3.4. Dịch vụ công trực tuyến ngành BHXH ........................................... 56 2.3.5. Tình hình giải quyết TTHC và quản lý đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN trên địa bàn tỉnh Quảng Trị ............................................... 59 2.4. Đánh giá thực trạng ứng dụng CNTT trong giải quyết TTHC của ngành BHXH và tại BHXH tỉnh Quảng Trị. ..................................................................... 62 2.4.1. Kết quả đạt được ............................................................................. 62
v
2.4.2. Tn ti, hn chế ............................................................................... 62
2.4.3. Nguyên nhân ................................................................................... 65
Tiu kết chƣơng 2 ................................................................................................... 69
Chƣơng 3 GIẢI PHÁP NG DNG CÔNG NGH THÔNG TIN TRONG
GII QUYT TH TC HÀNH CHÍNH NGÀNH BHXH ............................... 70
3.1. Quan điểm, phƣơng hƣớng ng dng CNTT .................................................. 70
3.1.1. Quan điểm, phương hướng ng dng CNTT của Đng và Nhà
c ........................................................................................................... 70
3.1.2. Quan điểm, phương hướng ng dng CNTT ca ngành BHXH..... 71
3.1.3. Quan điểm, phương hướng ng dng CNTT ca BHXH tnh Qung
Tr .............................................................................................................. 72
3.2. sở xây dng gii pháp ng dng CNTT trong gii quyết TTHC ngành
BHXH. .................................................................................................................... 73
3.2.1. Căn cứ xây dựng, đề xut gii pháp ............................................... 73
3.2.2. Nguyên tc xây dng gii pháp ...................................................... 73
3.2.3. Các mục tiêu để xây dng gii pháp ............................................... 74
3.3. Các giải pháp đẩy mnh ng dng CNTT trong gii quyết TTHC ................. 75
3.3.1. Gii pháp v cơ chế chính sách ...................................................... 75
3.3.2. Gii pháp v tài chính ..................................................................... 76
3.3.3. Gii pháp áp dng mô hình xã hi hóa và thuê dch v CNTT ...... 77
3.3.4. Gii pháp v s đồng b trong vic trin khai các ng dng CNTT78
3.3.5. Gii pháp chun hóa quy trình, nghip v ..................................... 80
3.3.6. Gii pháp cp S BHXH, th BHYT điện t ................................... 85
3.3.7. Gii pháp phn cng, h tng CNTT ............................................. 88
3.3.8. Giải pháp đào tạo, phát trin ngun nhân lc ............................... 90
3.3.9. Gii pháp tuyên truyn nâng cao nhn thức và trình đ ng dng
CNTT ......................................................................................................... 90
v 2.4.2. Tồn tại, hạn chế ............................................................................... 62 2.4.3. Nguyên nhân ................................................................................... 65 Tiểu kết chƣơng 2 ................................................................................................... 69 Chƣơng 3 GIẢI PHÁP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH NGÀNH BHXH ............................... 70 3.1. Quan điểm, phƣơng hƣớng ứng dụng CNTT .................................................. 70 3.1.1. Quan điểm, phương hướng ứng dụng CNTT của Đảng và Nhà nước ........................................................................................................... 70 3.1.2. Quan điểm, phương hướng ứng dụng CNTT của ngành BHXH..... 71 3.1.3. Quan điểm, phương hướng ứng dụng CNTT của BHXH tỉnh Quảng Trị .............................................................................................................. 72 3.2. Cơ sở xây dựng giải pháp ứng dụng CNTT trong giải quyết TTHC ngành BHXH. .................................................................................................................... 73 3.2.1. Căn cứ xây dựng, đề xuất giải pháp ............................................... 73 3.2.2. Nguyên tắc xây dựng giải pháp ...................................................... 73 3.2.3. Các mục tiêu để xây dựng giải pháp ............................................... 74 3.3. Các giải pháp đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giải quyết TTHC ................. 75 3.3.1. Giải pháp về cơ chế chính sách ...................................................... 75 3.3.2. Giải pháp về tài chính ..................................................................... 76 3.3.3. Giải pháp áp dụng mô hình xã hội hóa và thuê dịch vụ CNTT ...... 77 3.3.4. Giải pháp về sự đồng bộ trong việc triển khai các ứng dụng CNTT78 3.3.5. Giải pháp chuẩn hóa quy trình, nghiệp vụ ..................................... 80 3.3.6. Giải pháp cấp Sổ BHXH, thẻ BHYT điện tử ................................... 85 3.3.7. Giải pháp phần cứng, hạ tầng CNTT ............................................. 88 3.3.8. Giải pháp đào tạo, phát triển nguồn nhân lực ............................... 90 3.3.9. Giải pháp tuyên truyền nâng cao nhận thức và trình độ ứng dụng CNTT ......................................................................................................... 90
vi
3.4. Đề xut kiến ngh ............................................................................................. 91
3.4.1. Kiến ngh vi Chính ph ................................................................. 91
3.4.3. Kiến ngh vi BHXH tnh Qung Tr .............................................. 93
Tiu kết chƣơng 3 ................................................................................................... 95
KT LUN ................................................................................................................... 96
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
vi 3.4. Đề xuất kiến nghị ............................................................................................. 91 3.4.1. Kiến nghị với Chính phủ ................................................................. 91 3.4.3. Kiến nghị với BHXH tỉnh Quảng Trị .............................................. 93 Tiểu kết chƣơng 3 ................................................................................................... 95 KẾT LUẬN ................................................................................................................... 96 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC
vii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
STT
Ký hiệu
Nguyên nghĩa
1
BHXH
Bảo hiểm xã hội
2
BHYT
Bảo hiểm y tế
3
BHTN
Bảo hiểm thất nghiệp
4
CNTT
Công nghệ thông tin
5
CSDL
Cơ sở dữ liệu
6
IVAN
(Insurance Value Added Network) dịch vụ giá trị
gia tăng về giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH
7
KCB
Khám chữa bệnh
8
LAN
(Local Area Network) Mạng nội bộ
9
TTHC
Thủ tục hành chính
10
WAN
(Wide area network) Mạng truyền dữ liệu diện rộng
vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Ký hiệu Nguyên nghĩa 1 BHXH Bảo hiểm xã hội 2 BHYT Bảo hiểm y tế 3 BHTN Bảo hiểm thất nghiệp 4 CNTT Công nghệ thông tin 5 CSDL Cơ sở dữ liệu 6 IVAN (Insurance Value Added Network) dịch vụ giá trị gia tăng về giao dịch điện tử trong lĩnh vực BHXH 7 KCB Khám chữa bệnh 8 LAN (Local Area Network) Mạng nội bộ 9 TTHC Thủ tục hành chính 10 WAN (Wide area network) Mạng truyền dữ liệu diện rộng
viii
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Số hiệu
bảng
Tên bảng
Trang
2.1
Tổng số công chức, viên chức, lao động trình độ
chuyên môn đào tạo của BHXH tỉnh Quảng Trị
38
2.2
Số cán bộ trình độ CNTT từ trung cấp trở lên tại
BHXH tỉnh Quảng Trị
42
2.3
TTHC dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, mức độ 4 của
cơ quan BHXH
56
viii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Số hiệu bảng Tên bảng Trang 2.1 Tổng số công chức, viên chức, lao động và trình độ chuyên môn đào tạo của BHXH tỉnh Quảng Trị 38 2.2 Số cán bộ có trình độ CNTT từ trung cấp trở lên tại BHXH tỉnh Quảng Trị 42 2.3 TTHC dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, mức độ 4 của cơ quan BHXH 56
ix
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Số hiệu
hình vẽ
Trang
2.1
38
2.2
51
2.3
55
2.4
59
3.1
79
3.2
80
3.3
81
3.4
84
ix DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Số hiệu hình vẽ Tên hình vẽ Trang 2.1 Mô hình tổ chức của Bảo hiểm xã hội tỉnh Quảng Trị 38 2.2 Quy trình cung cấp dịch vụ đăng ký tham gia BHXH, BHYT, BHTN bằng hồ sơ giấy 51 2.3 Quy trình tiếp nhận TTHC qua giao dịch điện tử 55 2.4 Biểu đồ tiếp nhận hồ sơ TTHC qua các năm tại tỉnh Quảng Trị 59 3.1 Mô hình kiến trúc tổng thể triển khai các ứng dụng CNTT 79 3.2 Mô hình tích hợp dữ liệu tập trung 80 3.3 Đề xuất mô hình tiếp nhận hồ sơ giao dịch điện tử 81 3.4 Mô hình tổ chức hệ thống thông tin giám định BHYT 84