Luận văn Thạc sĩ Kinh tế: Phát triển Công ty cổ phần Đại chúng tỉnh Lâm Đồng

4,476
86
76
21
“T sut li nhun d kiến t vn c phn thường ca mt doanh nghip có
vay n tăng tương ng vi t l n trên vn c phn (D/E), được đo lường bng giá
tr th trường. T l gia tăng tùy thuc vào chênh lch gia r
A
– t sut sinh li d
kiến t mt danh mc gm tt c các chng khoán ca doanh nghip và r
D
– t sut
sinh li d kiến t n, r
A
= r
e
nếu doanh nghip không có n
Li nhun hot động d kiến
r
A =
r
E
=
Giá tr th trường ca tt c chng khoán
T
heo định đề II ca MM, t sut sinh li d kiến t vn c phn r
E
tăng theo tuyến tính
vi t l n/vn c phn khi nào mà n không có ri ro. Nếu đòn by tài chính làm
tăng ri ro ca n, các trái ch đòi hi mt t sut sinh li cao hơn t n, điu này
làm t l gia tăng trong r
E
chm li.
Theo định đề I ca MM, đòn by tài chính không tác động đến tài sn ca c
đông. Còn theo định đề II, t sut sinh li d kiến có th nhn được t các c phn
ca mình s gia tăng khi t l n trên vn c phn ca doanh nghip gia tăng.
Định đề I là mt kết qu cc k tng quát. Nó áp dng không ch cho đánh
đổi gia n và vn c phn mà còn cho bt k la chn công c tài tr nào. La chn
n ngn hn và n dài hn không có tác động đến giá tr doanh nghip.
Đồng thi theo định đề I ni tiếng ca MM cho rng không có mt kết hp
nào tt hơn mt kết hp nào, tng giá tr th trường ca doanh nghip (giá tr ca tt
c các chng khoán ca doanh nghip) độc lp vi cu trúc vn.
Nhưng tt c nhng bng chng chính thc và nhng chng minh ca định đề
I ca MM đều tùy thuc vào gi định các th trường vn hoàn ho.
Qua đó trong định đề II ca MM cũng đồng ý rng vay n làm tăng t sut
sinh li d kiến t đầu tư ca các c đông. Nhưng nó cũng làm gia tăng ri ro ca các
c phn ca doanh nghip. MM cho thy rng ri ro gia tăng va đúng bù tr cho gia
21 “Tỷ suất lợi nhuận dự kiến từ vốn cổ phần thường của một doanh nghiệp có vay nợ tăng tương ứng với tỷ lệ nợ trên vốn cổ phần (D/E), được đo lường bằng giá trị thị trường. Tỷ lệ gia tăng tùy thuộc vào chênh lệch giữa r A – tỷ suất sinh lợi dự kiến từ một danh mục gồm tất cả các chứng khoán của doanh nghiệp và r D – tỷ suất sinh lợi dự kiến từ nợ, r A = r e nếu doanh nghiệp không có nợ” Lợi nhuận hoạt động dự kiến r A = r E = Giá trị thị trường của tất cả chứng khoán T heo định đề II của MM, tỷ suất sinh lợi dự kiến từ vốn cổ phần r E tăng theo tuyến tính với tỷ lệ nợ/vốn cổ phần khi nào mà nợ không có rủi ro. Nếu đòn bẩy tài chính làm tăng rủi ro của nợ, các trái chủ đòi hỏi một tỷ suất sinh lợi cao hơn từ nợ, điều này làm tỷ lệ gia tăng trong r E chậm lại. Theo định đề I của MM, đòn bẩy tài chính không tác động đến tài sản của cổ đông. Còn theo định đề II, tỷ suất sinh lợi dự kiến có thể nhận được từ các cổ phần của mình sẽ gia tăng khi tỷ lệ nợ trên vốn cổ phần của doanh nghiệp gia tăng. Định đề I là một kết quả cực kỳ tổng quát. Nó áp dụng không chỉ cho đánh đổi giữa nợ và vốn cổ phần mà còn cho bất kỳ lựa chọn công cụ tài trợ nào. Lựa chọn nợ ngắn hạn và nợ dài hạn không có tác động đến giá trị doanh nghiệp. Đồng thời theo định đề I nổi tiếng của MM cho rằng không có một kết hợp nào tốt hơn một kết hợp nào, tổng giá trị thị trường của doanh nghiệp (giá trị của tất cả các chứng khoán của doanh nghiệp) độc lập với cấu trúc vốn. Nhưng tất cả những bằng chứng chính thức và những chứng minh của định đề I của MM đều tùy thuộc vào giả định các thị trường vốn hoàn hảo. Qua đó trong định đề II của MM cũng đồng ý rằng vay nợ làm tăng tỷ suất sinh lợi dự kiến từ đầu tư của các cổ đông. Nhưng nó cũng làm gia tăng rủi ro của các cổ phần của doanh nghiệp. MM cho thấy rằng rủi ro gia tăng vừa đúng bù trừ cho gia
22
tăng trong t sut sinh li d kiến, nên người nm gi c phn không được li mà
cũng không b thit.
1.3.4. Mt doanh nghip nên vay bao nhiêu
Qua nhng ni dung trên chúng ta thy rng chính sách n hiếm khi đặt thành
vn đề trong các th trường vn vn hành tt. Nếu chính sách n hoàn toàn không đặt
thành vn đề, thì các t l n thc tế s thay đổi mt cách ngu nhiên (bt k) gia
doanh nghip này vi doanh nghip khác và gia ngành này vi ngành khác. Có
nhng ngành rt trông cy vào n ví d như: hu hết các hãng hàng không, các công
ty phát trin bt động sn… nhưng cũng có nhng ngành không hoc ít được tài tr
t n, t vn c phn như các công ty dược phm, hoc thm chí hoàn toàn không s
dng đến n như Microsoft…
Để gii thích điu này là các vn đề mà chúng ta chưa đề cp đến nhng
phn nêu trên, như vn đề thuế, chi phí phá sn, chi phí kit qu tài chính, mâu thun
quyn li có th có gia nhng người nm gi chng khoán ca doanh nghip, ngoài
ra nhng ni dung trên cũng không đề cp đến vn đề thông tin coi trng n hơn vn
c phn khi phi huy động vn t vic phát hành chng khoán mi, đồng thi cũng
đã b qua các tác động kích thích ca đòn by tài chính đối vi các quyết định đầu tư
và chi tr c tc ca ban điu hành.
Trong phn này chúng ta s đi đến mt lý thuyết kết hp ca MM cng vi
các tác động ca thuế, chi phí phá sn, chi phí kit qu tài chính và nhiu yếu t khác.
1.3.4.1. Modigliani – Miller và thuế
Giá tr doanh nghip
=
Giá tr doanh nghip nếu được tài
tr hoàn toàn bng vn c phn
+
PV
(tm chn thuế)
Trong trường hp đặc bit ca n vĩnh vin:
Giá tr doanh nghip
=
Giá tr doanh nghip nếu được tài
r
hoàn toàn bng vn c phn
+
T
c
D
1.3.4.2. Thuế thu nhp cá nhân và thuế thu nhp doanh nghip
22 tăng trong tỷ suất sinh lợi dự kiến, nên người nắm giữ cổ phần không được lợi mà cũng không bị thiệt. 1.3.4. Một doanh nghiệp nên vay bao nhiêu Qua những nội dung trên chúng ta thấy rằng chính sách nợ hiếm khi đặt thành vấn đề trong các thị trường vốn vận hành tốt. Nếu chính sách nợ hoàn toàn không đặt thành vấn đề, thì các tỷ lệ nợ thực tế sẽ thay đổi một cách ngẫu nhiên (bất kỳ) giữa doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác và giữa ngành này với ngành khác. Có những ngành rất trông cậy vào nợ ví dụ như: hầu hết các hãng hàng không, các công ty phát triển bất động sản… nhưng cũng có những ngành không hoặc ít được tài trợ từ nợ, từ vốn cổ phần như các công ty dược phẩm, hoặc thậm chí hoàn toàn không sử dụng đến nợ như Microsoft… Để giải thích điều này là ở các vấn đề mà chúng ta chưa đề cập đến ở những phần nêu trên, như vấn đề thuế, chi phí phá sản, chi phí kiệt quệ tài chính, mâu thuẫn quyền lợi có thể có giữa những người nắm giữ chứng khoán của doanh nghiệp, ngoài ra những nội dung trên cũng không đề cập đến vấn đề thông tin coi trọng nợ hơn vốn cổ phần khi phải huy động vốn từ việc phát hành chứng khoán mới, đồng thời cũng đã bỏ qua các tác động kích thích của đòn bẩy tài chính đối với các quyết định đầu tư và chi trả cổ tức của ban điều hành. Trong phần này chúng ta sẽ đi đến một lý thuyết kết hợp của MM cộng với các tác động của thuế, chi phí phá sản, chi phí kiệt quệ tài chính và nhiều yếu tố khác. 1.3.4.1. Modigliani – Miller và thuế Giá trị doanh nghiệp = Giá trị doanh nghiệp nếu được tài trợ hoàn toàn bằng vốn cổ phần + PV (tấm chắn thuế) Trong trường hợp đặc biệt của nợ vĩnh viễn: Giá trị doanh nghiệp = Giá trị doanh nghiệp nếu được tài r ợ hoàn toàn bằng vốn cổ phần + T c D 1.3.4.2. Thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp
23
Mc tiêu ca doanh nghip là sp xếp cu trúc vn nhm ti đa hóa li nhun
sau thuế
Li thế tương đối ca n
=
T
p
: Thuế sut thuế thu nhp cá nhân thc tế đánh trên lãi t chng khoán n
T
pE
: Thuế sut thuế thu nhp cá nhân thc tế đánh trên li nhun t vn c
phn
T
c
: Thuế sut thuế thu nhp doanh nghip
Ta có th thy vay n s tt hơn nếu 1 - T
p
ln hơn ( 1- T
pE
) x (1- T
c
); và
ngược li.
Chúng ta có hai trường hp đặc bit, th nht, gi s tt c li nhun t vn
c phn đều là c tc. Lúc do li nhun t n và t vn c phn chu cùng mc thuế
thu nhp cá nhân thc tế. Nhưng vi T
pE
= T
p
, li thế tương đối ch tùy thuc vào
thuế sut thuế thu nhp doanh nghip.
Li thế tương đối
=
=
Trong trường hp này, ta có th b qua thuế thu nhp cá nhân. Li thế ca
vic doanh nghip vay n đúng như MM đã tính toán, MM không cn phi gi định
không có thuế thu nhp cá nhân. Lý thuyết ca h v n và thuế ch đòi hi rng n
và vn c phn có thuế sut bng nhau.
Trường hp đặc bit th hai xy ra khi thuế thu nhp doanh nghip và thuế
thu nhp cá nhân bù qua st li vi nhau, làm cho chính sách n không đặc thành vn
đề. Điu này đòi hi:
1 - T
p
= ( 1- T
pE
) x (1- T
c
)
Trường hp này ch có th xy ra nếu thuế sut thuế thu nhp doanh nghip T
c
thp hơn thuế sut thuế thu nhp cá nhân T
p
và nếu thuế sut thc tế T
pE
đánh trên li
nhun t vn c phn rt thp.
23 Mục tiêu của doanh nghiệp là sắp xếp cấu trúc vốn nhằm tối đa hóa lợi nhuận sau thuế Lợi thế tương đối của nợ = T p : Thuế suất thuế thu nhập cá nhân thực tế đánh trên lãi từ chứng khoán nợ T pE : Thuế suất thuế thu nhập cá nhân thực tế đánh trên lợi nhuận từ vốn cổ phần T c : Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp Ta có thể thấy vay nợ sẽ tốt hơn nếu 1 - T p lớn hơn ( 1- T pE ) x (1- T c ); và ngược lại. Chúng ta có hai trường hợp đặc biệt, thứ nhất, giả sử tất cả lợi nhuận từ vốn cổ phần đều là cổ tức. Lúc do lợi nhuận từ nợ và từ vốn cổ phần chịu cùng mức thuế thu nhập cá nhân thực tế. Nhưng với T pE = T p , lợi thế tương đối chỉ tùy thuộc vào thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp. Lợi thế tương đối = = Trong trường hợp này, ta có thể bỏ qua thuế thu nhập cá nhân. Lợi thế của việc doanh nghiệp vay nợ đúng như MM đã tính toán, MM không cần phải giả định không có thuế thu nhập cá nhân. Lý thuyết của họ về nợ và thuế chỉ đòi hỏi rằng nợ và vốn cổ phần có thuế suất bằng nhau. Trường hợp đặc biệt thứ hai xảy ra khi thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân bù qua sớt lại với nhau, làm cho chính sách nợ không đặc thành vấn đề. Điều này đòi hỏi: 1 - T p = ( 1- T pE ) x (1- T c ) Trường hợp này chỉ có thể xảy ra nếu thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp T c thấp hơn thuế suất thuế thu nhập cá nhân T p và nếu thuế suất thực tế T pE đánh trên lợi nhuận từ vốn cổ phần rất thấp.
24
Trong bt k trường hp nào, có mt quy lut quyết định đơn gin và thc tế:
Sp xếp cu trúc vn ca doanh nghip để chuyn hướng li nhun hot động đến mô
hình có thuế ít nht.
Kết lun chương 1
Nhng ni dung nêu trên là nhng lý lun cơ bn v c phn hóa DNNN và
làm cơ s vn dng phân tích thc trng và phát trin công ty c phn đại chúng tnh
Lâm Đồng;
Bên cnh ni dung lý thuyết v c phn hóa, mt vn đề quan trng ca các
công ty c phn sau khi c phn hóa là xây dng cu trúc vn và cu trúc vn ti ưu.
Cu trúc vn đề cp ti cách thc doanh nghip tìm kiếm ngun tài chính thông qua
các phương án kết hp gia bán c phn, quyn chn mua c phn, phát hành trái
phiếu và đi vay. Cu trúc vn ti ưu là phương án, theo đó, doanh nghip có chi phí
vn nh nht và có giá c phiếu cao nht;
Mt cu trúc vn phù hp là quyết định quan trng vi mi doanh nghip
không ch bi nhu cu ti đa li ích thu được t các cá nhân và t chc liên quan ti
doanh nghip và hot động ca doanh nghip mà còn bi tác động ca quyết định này
ti năng lc kinh doanh ca doanh nghip trong môi trường cnh tranh sau c phn
hóa.
24 Trong bất kỳ trường hợp nào, có một quy luật quyết định đơn giản và thực tế: Sắp xếp cấu trúc vốn của doanh nghiệp để chuyển hướng lợi nhuận hoạt động đến mô hình có thuế ít nhất. Kết luận chương 1 Những nội dung nêu trên là những lý luận cơ bản về cổ phần hóa DNNN và làm cơ sở vận dụng phân tích thực trạng và phát triển công ty cổ phần đại chúng tỉnh Lâm Đồng; Bên cạnh nội dung lý thuyết về cổ phần hóa, một vấn đề quan trọng của các công ty cổ phần sau khi cổ phần hóa là xây dựng cấu trúc vốn và cấu trúc vốn tối ưu. Cấu trúc vốn đề cập tới cách thức doanh nghiệp tìm kiếm nguồn tài chính thông qua các phương án kết hợp giữa bán cổ phần, quyền chọn mua cổ phần, phát hành trái phiếu và đi vay. Cấu trúc vốn tối ưu là phương án, theo đó, doanh nghiệp có chi phí vốn nhỏ nhất và có giá cổ phiếu cao nhất; Một cấu trúc vốn phù hợp là quyết định quan trọng với mọi doanh nghiệp không chỉ bởi nhu cầu tối đa lợi ích thu được từ các cá nhân và tổ chức liên quan tới doanh nghiệp và hoạt động của doanh nghiệp mà còn bởi tác động của quyết định này tới năng lực kinh doanh của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh sau cổ phần hóa.
25
CHƯƠNG 2
THC TRNG C PHN HÓA VÀ PHÁT TRIN
CÔNG TY C PHN ĐẠI CHÚNG
TNH LÂM ĐỒNG
2.1. Khái quát chung
2.1.1. Khái quát c phn hóa DNNN Vit Nam
Tính đến hết tháng 12/2006, c nước đã sp xếp được 4.447 doanh nghip,
trong đó, c phn hoá (CPH) 3.060 doanh nghip.
Riêng t năm 2001 đến nay đã sp xếp được 3.830 doanh nghip Nhà nước,
bng gn 68% s doanh nghip Nhà nước đầu năm 2001.
Sau quá trình thc hin sp xếp, s lượng doanh nghip Nhà nước gim
nhưng vn tiếp tc gi vai trò chi phi nhng ngành, lĩnh vc then cht. Khu vc
doanh nghip Nhà nước vn đóng góp gn 40% GDP và 50% tng thu ngân sách Nhà
nước.
Theo đánh giá ca Ban ch đạo đổi mi và phát trin doanh nghip, nhìn
chung, các doanh nghip sau c phn hóa đều nâng cao được hiu qu sn xut, kinh
doanh ca doanh nghip vi các mc độ khác nhau. Da trên báo cáo ca các b,
ngành, địa phương v kết qu hot động ca 850 doanh nghip c phn hóa đã hot
động trên 1 năm cho thy, vn điu l bình quân tăng 44%, doanh thu bình quân tăng
23,6%, li nhun thc hin bình quân tăng 139,76%.
Đặc bit, có ti trên 90% s doanh nghip sau c phn hóa hot động kinh
doanh có lãi, np ngân sách bình quân tăng 24,9%, thu nhp bình quân ca người lao
động tăng 12%, s lao động tăng bình quân 6,6%, c tc bình quân đạt 17,11%.
Theo s liu tng hp t các b, địa phương, tng công ty 91, đến nay, c
nước còn 2.176 doanh nghip 100% vn Nhà nước vi tng s vn Nhà nước gn
260 nghìn t đồng. Trong đó, 1.546 doanh nghip hot động sn xut kinh doanh,
355 doanh nghip quc phòng an ninh và sn xut, cung ng sn phm, dch v công
ích và 295 nông, lâm trường quc doanh.
25 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CỔ PHẦN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẠI CHÚNG TỈNH LÂM ĐỒNG 2.1. Khái quát chung 2.1.1. Khái quát cổ phần hóa DNNN Việt Nam Tính đến hết tháng 12/2006, cả nước đã sắp xếp được 4.447 doanh nghiệp, trong đó, cổ phần hoá (CPH) 3.060 doanh nghiệp. Riêng từ năm 2001 đến nay đã sắp xếp được 3.830 doanh nghiệp Nhà nước, bằng gần 68% số doanh nghiệp Nhà nước đầu năm 2001. Sau quá trình thực hiện sắp xếp, số lượng doanh nghiệp Nhà nước giảm nhưng vẫn tiếp tục giữ vai trò chi phối những ngành, lĩnh vực then chốt. Khu vực doanh nghiệp Nhà nước vẫn đóng góp gần 40% GDP và 50% tổng thu ngân sách Nhà nước. Theo đánh giá của Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp, nhìn chung, các doanh nghiệp sau cổ phần hóa đều nâng cao được hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp với các mức độ khác nhau. Dựa trên báo cáo của các bộ, ngành, địa phương về kết quả hoạt động của 850 doanh nghiệp cổ phần hóa đã hoạt động trên 1 năm cho thấy, vốn điều lệ bình quân tăng 44%, doanh thu bình quân tăng 23,6%, lợi nhuận thực hiện bình quân tăng 139,76%. Đặc biệt, có tới trên 90% số doanh nghiệp sau cổ phần hóa hoạt động kinh doanh có lãi, nộp ngân sách bình quân tăng 24,9%, thu nhập bình quân của người lao động tăng 12%, số lao động tăng bình quân 6,6%, cổ tức bình quân đạt 17,11%. Theo số liệu tổng hợp từ các bộ, địa phương, tổng công ty 91, đến nay, cả nước còn 2.176 doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước với tổng số vốn Nhà nước gần 260 nghìn tỷ đồng. Trong đó, 1.546 doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh, 355 doanh nghiệp quốc phòng an ninh và sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích và 295 nông, lâm trường quốc doanh.
26
Bieåu ñoà 2.1 : TYÛ LEÄ COÅ PHAÀN HOÙA DNNN NAÊM 2006
DN đã CPH
DN chư a CPH
Nguoàn: Ban chæ ñaïo ñoåi môùi vaø phaùt trieån doanh nghieäp
Phương án được la chn để tiếp tc thc hin sp xếp, đổi mi doanh nghip
Nhà nước t nay đến 2010 là đẩy mnh sp xếp, c phn hoá các tp đoàn kinh tế,
tng công ty Nhà nước. Theo đó, t nay đến hết năm 2010 s c phn hoá khong
1.500 doanh nghip (riêng các doanh nghip thành viên ca tng công ty Nhà nước
phi hoàn thành trong năm 2008), trong đó, năm 2007 phi c phn hoá 550 doanh
nghip (có khong 20 tng công ty), s còn li s thc hin trong các năm 2008 -
2009, mt s công ty và s ít doanh nghip chưa c phn hoá được s thc hin trong
năm 2010.
Như vy, đến cui năm 2010, c nước s ch còn 554 doanh nghip 100% vn
Nhà nước, trong đó có 26 tp đoàn, tng công ty quy mô ln; 178 doanh nghip hot
động trong lĩnh vc an ninh, quc phòng, sn xut, cung ng sn phm, dch v thiết
yếu; 200 nông, lâm trường; 150 doanh nghip thành viên các tp đoàn, tng công ty
Nhà nước.
Đánh giá chung
Trong điu kin quá trình hi nhp kinh tế khu vc và quc tế ngày càng được
m rng và vic Vit Nam tr thành thành viên ca t chc thương mi Thế gii
(WTO) thì vic nâng cao kh năng cnh tranh ca các doanh nghip là vn đề có ý
nghĩa vô cùng quan trng. Yêu cu ca giai đon phát trin mi đặt ra vn đề cn
phi điu chnh chc năng qun lý kinh tế ca Nhà nước theo hướng xóa b bao cp,
không can thip vào hot động sn xut kinh doanh ca các doanh nghip nhm phát
huy ti đa quyn t ch ca các doanh nghip; Nhà nước thc hin định hướng, điu
26 Bieåu ñoà 2.1 : TYÛ LEÄ COÅ PHAÀN HOÙA DNNN NAÊM 2006 DN đã CPH DN chư a CPH Nguoàn: Ban chæ ñaïo ñoåi môùi vaø phaùt trieån doanh nghieäp Phương án được lựa chọn để tiếp tục thực hiện sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp Nhà nước từ nay đến 2010 là đẩy mạnh sắp xếp, cổ phần hoá các tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước. Theo đó, từ nay đến hết năm 2010 sẽ cổ phần hoá khoảng 1.500 doanh nghiệp (riêng các doanh nghiệp thành viên của tổng công ty Nhà nước phải hoàn thành trong năm 2008), trong đó, năm 2007 phải cổ phần hoá 550 doanh nghiệp (có khoảng 20 tổng công ty), số còn lại sẽ thực hiện trong các năm 2008 - 2009, một số công ty và số ít doanh nghiệp chưa cổ phần hoá được sẽ thực hiện trong năm 2010. Như vậy, đến cuối năm 2010, cả nước sẽ chỉ còn 554 doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước, trong đó có 26 tập đoàn, tổng công ty quy mô lớn; 178 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng, sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ thiết yếu; 200 nông, lâm trường; 150 doanh nghiệp thành viên các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước. Đánh giá chung Trong điều kiện quá trình hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế ngày càng được mở rộng và việc Việt Nam trở thành thành viên của tổ chức thương mại Thế giới (WTO) thì việc nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp là vấn đề có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Yêu cầu của giai đoạn phát triển mới đặt ra vấn đề cần phải điều chỉnh chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước theo hướng xóa bỏ bao cấp, không can thiệp vào hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nhằm phát huy tối đa quyền tự chủ của các doanh nghiệp; Nhà nước thực hiện định hướng, điều
27
tiết các hot động trong nn kinh tế thông qua h thng lut pháp và các chính sách
kinh tế vĩ mô. C phn hóa DNNN là mt ch trương ln ca Đảng và Nhà nước
đồng thi là mt phương cách mà qua đó nâng cao tính t ch, nâng cao kh năng
cnh tranh ca DNNN trong sn xut kinh doanh, nâng cao hiu qu huy động và s
dng các ngun lc ca xã hi. Nhng đánh giá ban đầu v kết qu c phn hóa
(CPH) cho thy:
- C phn hóa (CPH) laøm thay ñoåi phöông thöùc quaûn lyù, ñieàu haønh doanh
nghieäp. Trong DNNN tröôùc ñaây Giaùm ñoác hoaëc Phoù Giaùm ñoác do cô quan quaûn lyù
Nhaø nöôùc caáp treân chæ ñònh thì nay Hoäi ñoàng quaûn trò, Ban Giaùm ñoác do coå ñoâng
baàu ra, baûn thaân caùc thaønh vieân HÑQT laø coå ñoâng cuûa coâng ty, ñieàu naøy laøm cho
ñoäi nguõ laõnh ñaïo doanh nghieäp coù traùch nhieäm cao hôn, söï quan taâm ñeán hieäu quaû
hoaït ñoäng cuûa coâng ty cuõng nhö ñoäng löïc laøm vieäc vì söï phaùt trieån cuûa doanh
nghieäp coù söï chuyeån bieán roõ reät.
- Vaán ñeà laøm chuû taäp theå cuûa caùc coå ñoâng ñöôïc phaùt huy; quyeàn lôïi cuûa
ngöôøi lao ñoäng ñoàng thôøi laø coå ñoâng gaén chaët vôùi quyeàn lôïi cuûa coâng ty. Do ñoù,
ngöôøi lao ñoäng moät maët laøm vieäc vôùi tinh thaàn traùch nhieäm cao vì quyeàn lôïi cuûa
mình, maët khaùc hoï yeâu caàu HÑQT, Giaùm ñoác phaûi laõnh ñaïo coâng ty laøm aên coù
hieäu quaû. Nhöõng laõng phí khoâng caàn thieát khi coøn laø DNNN ñöôïc haïn cheá toái ña.
- Caùc doanh nghieäp thöïc hieän CPH do huy ñoäng theâm ñöôïc voán ñeå ñaàu tö
chieàu saâu, ñoåi môùi coâng ngheä, trang thieát bò neân naêng löïc saûn xuaát kinh doanh,
chaát löôïng saûn phaåm ñeàu cao hôn tröôùc.
- Caùc doanh nghieäp tích cöïc, chuû ñoäng hôn trong vieäc thay ñoåi cô caáu saûn
phaåm phuø hôïp vôùi nhu caàu thò tröôøng, naâng cao chaát löôïng saûn phaåm ñoàng thôøi noã
löïc trong coâng taùc nghieân cöùu môû roäng thò tröôøng.
- Tình hình taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp toát hôn tröôùc khi CPH. Thu nhaäp
cuûa ngöôøi lao ñoäng vaø caùn boä quaûn lyù coù chuyeån bieán roõ reät. Möùc löông, thöôûng cuûa
caùn boä quaûn lyù cao hôn tröôùc raát nhieàu chieám gaàn 3%, nhieàu hôn chieám 78%, khoâng
thay ñoåi 17%, ít hôn chæ coù 2%
27 tiết các hoạt động trong nền kinh tế thông qua hệ thống luật pháp và các chính sách kinh tế vĩ mô. Cổ phần hóa DNNN là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước đồng thời là một phương cách mà qua đó nâng cao tính tự chủ, nâng cao khả năng cạnh tranh của DNNN trong sản xuất kinh doanh, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng các nguồn lực của xã hội. Những đánh giá ban đầu về kết quả cổ phần hóa (CPH) cho thấy: - Cổ phần hóa (CPH) laøm thay ñoåi phöông thöùc quaûn lyù, ñieàu haønh doanh nghieäp. Trong DNNN tröôùc ñaây Giaùm ñoác hoaëc Phoù Giaùm ñoác do cô quan quaûn lyù Nhaø nöôùc caáp treân chæ ñònh thì nay Hoäi ñoàng quaûn trò, Ban Giaùm ñoác do coå ñoâng baàu ra, baûn thaân caùc thaønh vieân HÑQT laø coå ñoâng cuûa coâng ty, ñieàu naøy laøm cho ñoäi nguõ laõnh ñaïo doanh nghieäp coù traùch nhieäm cao hôn, söï quan taâm ñeán hieäu quaû hoaït ñoäng cuûa coâng ty cuõng nhö ñoäng löïc laøm vieäc vì söï phaùt trieån cuûa doanh nghieäp coù söï chuyeån bieán roõ reät. - Vaán ñeà laøm chuû taäp theå cuûa caùc coå ñoâng ñöôïc phaùt huy; quyeàn lôïi cuûa ngöôøi lao ñoäng ñoàng thôøi laø coå ñoâng gaén chaët vôùi quyeàn lôïi cuûa coâng ty. Do ñoù, ngöôøi lao ñoäng moät maët laøm vieäc vôùi tinh thaàn traùch nhieäm cao vì quyeàn lôïi cuûa mình, maët khaùc hoï yeâu caàu HÑQT, Giaùm ñoác phaûi laõnh ñaïo coâng ty laøm aên coù hieäu quaû. Nhöõng laõng phí khoâng caàn thieát khi coøn laø DNNN ñöôïc haïn cheá toái ña. - Caùc doanh nghieäp thöïc hieän CPH do huy ñoäng theâm ñöôïc voán ñeå ñaàu tö chieàu saâu, ñoåi môùi coâng ngheä, trang thieát bò neân naêng löïc saûn xuaát kinh doanh, chaát löôïng saûn phaåm ñeàu cao hôn tröôùc. - Caùc doanh nghieäp tích cöïc, chuû ñoäng hôn trong vieäc thay ñoåi cô caáu saûn phaåm phuø hôïp vôùi nhu caàu thò tröôøng, naâng cao chaát löôïng saûn phaåm ñoàng thôøi noã löïc trong coâng taùc nghieân cöùu môû roäng thò tröôøng. - Tình hình taøi chính cuûa caùc doanh nghieäp toát hôn tröôùc khi CPH. Thu nhaäp cuûa ngöôøi lao ñoäng vaø caùn boä quaûn lyù coù chuyeån bieán roõ reät. Möùc löông, thöôûng cuûa caùn boä quaûn lyù cao hôn tröôùc raát nhieàu chieám gaàn 3%, nhieàu hôn chieám 78%, khoâng thay ñoåi 17%, ít hôn chæ coù 2%
28
- Nhôø CPH, Nhaø nöôùc ñaõ thu hoài ñöôïc moät löôïng voán lôùn ñeå phuïc vuï cho
ñaàu tö phaùt trieån caùc lónh vöïc quan troïng trong neàn kinh teá.
Nhöõng keát quaû maø caùc doanh nghieäp sau CPH ñaït ñöôïc ñaõ khaúng ñònh tính
öu vieät cuûa CPH. Tuy nhieân, tieán trình CPH theo ñaùnh giaù cuûa nhieàu chuyeân gia
vaãn dieãn ra raát chaäm do gaëp nhieàu khoù khaên vöôùng maéc.
2.1.2. Đặc trưng ca các công ty c phn tnh Lâm Đồng
- Hu hết các công ty c phn ca tnh Lâm Đồng đều được sp xếp và c
phn hóa t các doanh nghip nhà nước theo Quyết định s 53/2003/QĐ-TTg v vic
“Phê duyt phương án tng th sp xếp DNNN thuc tnh Lâm Đồng giai đon 2003
- 2005”;
- Các doanh nghip nhà nước trước khi chuyn đổi và c phn hóa thành các
công ty c phn đều có quy mô nh, máy móc thiết b, công ngh lc hu, đầu tư
phân tán, thiếu vn ng dng đổi mi công ngh tiên tiến, sn phm làm ra cht
lượng chưa cao, chm đổi mi theo cơ chế th trường và hi nhp quc tế;
- Các công ty c phn ti Lâm Đồng được thành lp ch yếu t vic sp xếp
cng c DNNN, bên cnh các phương án sp xếp khác như sáp nhp, hp nht,
chuyn đổi thành công ty TNHH 1 thành viên, chuyn thành đơn v s nghip có
thu… vi nhng điu trên, chng t cácng ty c phn ti Lâm Đồng trước và khi
mi chuyn đổi đa phn đều là nhng doanh nghip có quy mô nh, lc hu, sn
phm ít đặc thù, cht lượng chưa cao…
Biu đồ 2.2:T l CPH DNNN tnh Lâm Đồng đến năm 2006
Ngun: S Kế hoch và Đầu tư tnh Lâm Đồng
28 - Nhôø CPH, Nhaø nöôùc ñaõ thu hoài ñöôïc moät löôïng voán lôùn ñeå phuïc vuï cho ñaàu tö phaùt trieån caùc lónh vöïc quan troïng trong neàn kinh teá. Nhöõng keát quaû maø caùc doanh nghieäp sau CPH ñaït ñöôïc ñaõ khaúng ñònh tính öu vieät cuûa CPH. Tuy nhieân, tieán trình CPH theo ñaùnh giaù cuûa nhieàu chuyeân gia vaãn dieãn ra raát chaäm do gaëp nhieàu khoù khaên vöôùng maéc. 2.1.2. Đặc trưng của các công ty cổ phần tỉnh Lâm Đồng - Hầu hết các công ty cổ phần của tỉnh Lâm Đồng đều được sắp xếp và cổ phần hóa từ các doanh nghiệp nhà nước theo Quyết định số 53/2003/QĐ-TTg về việc “Phê duyệt phương án tổng thể sắp xếp DNNN thuộc tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2003 - 2005”; - Các doanh nghiệp nhà nước trước khi chuyển đổi và cổ phần hóa thành các công ty cổ phần đều có quy mô nhỏ, máy móc thiết bị, công nghệ lạc hậu, đầu tư phân tán, thiếu vốn ứng dụng đổi mới công nghệ tiên tiến, sản phẩm làm ra chất lượng chưa cao, chậm đổi mới theo cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế; - Các công ty cổ phần tại Lâm Đồng được thành lập chủ yếu từ việc sắp xếp củng cố DNNN, bên cạnh các phương án sắp xếp khác như sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi thành công ty TNHH 1 thành viên, chuyển thành đơn vị sự nghiệp có thu… với những điều trên, chứng tỏ các công ty cổ phần tại Lâm Đồng trước và khi mới chuyển đổi đa phần đều là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ, lạc hậu, sản phẩm ít đặc thù, chất lượng chưa cao… Biểu đồ 2.2:Tỷ lệ CPH DNNN tỉnh Lâm Đồng đến năm 2006 Nguồn: Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Lâm Đồng
29
2.2. Thc trng c phn hóa và phát trin công ty c phn đại chúng tnh
Lâm Đồng
Bng 2.1. Tình hình sp xếp chuyn đổi các DN ti tnh Lâm Đồng giai
đon (1998 -2006)
TT Hình thc S Doanh nghip chuyn đổi
1 C phn hóa toàn b 33
2 C phn hóa b phn công ty 1
3 Bán 2
4 Gii th 5
5 Công ty TNHH 1 thành viên 4
6 Đơn v s nghip có thu 3
Ngun: S Kế hoch đầu tư tnh Lâm Đồng
Do hu hết các doanh nghip nhà nước (DNNN) ca tnh Lâm Đồng trước khi
sp xếp đều có quy mô nh, máy móc thiết b, công ngh còn lc hu, đầu tư phân
tán, thiếu vn ng dng đổi mi công ngh tiên tiến, sn phm làm ra cht lượng
chưa cao, chm đổi mi theo cơ chế th trường và hi nhp quc tế. Vì vy khi tiến
hành sp xếp cng c đối vi mi doanh nghip (DN) c th đều được xem xét, la
chn hình thc cho phù hp. Song song vi vic cng c DN làm tin đề cho vic
chuyn đổi s hu là sáp nhp (SN), hp nht thì công tác sp xếp chuyn đổi DN
theo hướng c phn hóa (CPH), bán, công ty trách nhim hu hn (TNHH) mt thành
viên, chuyn thành đơn v s nghip có thu (SNCT) đều được chú trng. Đồng thi
UBND tnh cũng có nhng ch đạo đối vi DN có quy mô nh, sn phm không đặc
thù thì không nht thiết phi gi vn nhà nước ti doanh nghip.
2.2.1.Thc trng tình hình tài chính và hot động sn xut kinh doanh
ca các công ty c phn tnh Lâm Đồng
2.2.1.1. Tình hình vn điu l ca các công ty c phn ti Lâm Đồng
Bng 2.2. Tình hình vn điu l ca các công ty c phn ti Lâm Đồng
(1998 – 2006)
29 2.2. Thực trạng cổ phần hóa và phát triển công ty cổ phần đại chúng tỉnh Lâm Đồng Bảng 2.1. Tình hình sắp xếp chuyển đổi các DN tại tỉnh Lâm Đồng giai đoạn (1998 -2006) TT Hình thức Số Doanh nghiệp chuyển đổi 1 Cổ phần hóa toàn bộ 33 2 Cổ phần hóa bộ phận công ty 1 3 Bán 2 4 Giải thể 5 5 Công ty TNHH 1 thành viên 4 6 Đơn vị sự nghiệp có thu 3 Nguồn: Sở Kế hoạch đầu tư tỉnh Lâm Đồng Do hầu hết các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) của tỉnh Lâm Đồng trước khi sắp xếp đều có quy mô nhỏ, máy móc thiết bị, công nghệ còn lạc hậu, đầu tư phân tán, thiếu vốn ứng dụng đổi mới công nghệ tiên tiến, sản phẩm làm ra chất lượng chưa cao, chậm đổi mới theo cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế. Vì vậy khi tiến hành sắp xếp củng cố đối với mỗi doanh nghiệp (DN) cụ thể đều được xem xét, lựa chọn hình thức cho phù hợp. Song song với việc củng cố DN làm tiền đề cho việc chuyển đổi sở hữu là sáp nhập (SN), hợp nhất thì công tác sắp xếp chuyển đổi DN theo hướng cổ phần hóa (CPH), bán, công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH) một thành viên, chuyển thành đơn vị sự nghiệp có thu (SNCT) đều được chú trọng. Đồng thời UBND tỉnh cũng có những chỉ đạo đối với DN có quy mô nhỏ, sản phẩm không đặc thù thì không nhất thiết phải giữ vốn nhà nước tại doanh nghiệp. 2.2.1.Thực trạng tình hình tài chính và hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty cổ phần tỉnh Lâm Đồng 2.2.1.1. Tình hình vốn điều lệ của các công ty cổ phần tại Lâm Đồng Bảng 2.2. Tình hình vốn điều lệ của các công ty cổ phần tại Lâm Đồng (1998 – 2006)
30
Đơn v: triu đồng
Vn điu l
Trong đó
Tên doanh nghip
Năm
CPH
Tng s
Vn
NN
T l
1. Công ty CP chè Bo Lc 1998 5280 2.640 50
2. Công ty CP vn ti ô tô Lâm Đồng 1998 8390 5.034 60
3. Công CP thi công cơ gii Lâm Hà 1998 3.000 1.950 65
4. Công ty CP Du lch Bo Lc 1998 4.300 894 23
5. Công ty CP Dược-Vt tư y tế LĐ 1999 5.000 2.550 51
6. Công ty CP Gch Hip Thành 1999 15.600 9.100 58
7. Công ty c phn Du lch Ngc Lan 1999 3.000 1.050 30
8. Công ty CP Đá p lát Lâm Đồng 1999 5.000 500 10
9. Công ty CP Nông Sn TP Lâm Đồng 1999 1.400 0 0
10. Công ty CP chăn nuôi gà Đà Lt 2000 3.200 960 30
11. Công ty CP Rượu bia và NGK Đà Lt 2000 2.000 0 0
12.Công ty CP XD G.Thông T.Li LĐ (TLII) 2000 2.000 500 25
13. Công ty CP Xây dng Thy li LĐ (TLI) 2.000 3.000 210 7
14. Công ty CP Thương mi Lâm Đồng (I) 2.000 2.800 0 0
15. Công ty CP vt liu xây dng Lâm Đồng 2003 10.000 5.100 51
16. Công ty CP thc phm Lâm Đồng 2003 12.000 6.120 51
17. Công ty CP Tư vn GTVT Lâm Đồng 2004 1.500 765 51
18. Công ty CP Tư vn Thy Li Lâm Đồng 2004 1.500 765 51
19. Công ty CP Dch V Thương mi LĐ 2004 6.000 3.060 51
20. Công ty CP Dch v Du lch Đà Lt 2004 11.556 5.610 51
21. Công ty CP xây dng s I Lâm Đồng 2004 6.000 3.060 51
22. Công ty Tư vn xây dng Lâm Đồng 2004 1.500 0 0
23. Công ty Tư vn TH Nam Lâm Đồng 2004 1.500 0 0
24. Công ty CP cơ khí và xây lp Lâm Đồng 2004 5.000 0 0
25. Công ty CP Chè Cu Đất Đà Lt 2005 6.200 3.162 51
26. Công ty CP Chè Di Linh 2005 6.700 2.010 30
27. Công ty CP Chè Minh Rng 2005 6.800 1.768 26
28. Công ty CP Chè 1/5 2005 6.300 1.764 28
29. Công ty CP Chè Hà Giang 2005 6.000 1.680 28
30. Công ty CP Chè Rng Vàng 2005 3.200 800 25
31. Công ty In và phát hành sách Lâm Đồng 2005 4.000 1.200 30
32. Công ty CP tư vn Nông – Lâm Nghip 2005 1.500 765 51
33. Công ty Sách – Thiết b Lâm Đồng 2005 4.000 2.040 51
34. Công ty Lâm nghip Lâm Đồng 2006 7.000 0 0
Ngun: S Kế hoch đầu tư tnh Lâm Đồng
30 Đơn vị: triệu đồng Vốn điều lệ Trong đó Tên doanh nghiệp Năm CPH Tổng số Vốn NN Tỳ lệ 1. Công ty CP chè Bảo Lộc 1998 5280 2.640 50 2. Công ty CP vận tải ô tô Lâm Đồng 1998 8390 5.034 60 3. Công CP thi công cơ giới Lâm Hà 1998 3.000 1.950 65 4. Công ty CP Du lịch Bảo Lộc 1998 4.300 894 23 5. Công ty CP Dược-Vật tư y tế LĐ 1999 5.000 2.550 51 6. Công ty CP Gạch Hiệp Thành 1999 15.600 9.100 58 7. Công ty cổ phần Du lịch Ngọc Lan 1999 3.000 1.050 30 8. Công ty CP Đá Ốp lát Lâm Đồng 1999 5.000 500 10 9. Công ty CP Nông Sản TP Lâm Đồng 1999 1.400 0 0 10. Công ty CP chăn nuôi gà Đà Lạt 2000 3.200 960 30 11. Công ty CP Rượu bia và NGK Đà Lạt 2000 2.000 0 0 12.Công ty CP XD G.Thông T.Lợi LĐ (TLII) 2000 2.000 500 25 13. Công ty CP Xây dựng Thủy lợi LĐ (TLI) 2.000 3.000 210 7 14. Công ty CP Thương mại Lâm Đồng (I) 2.000 2.800 0 0 15. Công ty CP vật liệu xây dựng Lâm Đồng 2003 10.000 5.100 51 16. Công ty CP thực phẩm Lâm Đồng 2003 12.000 6.120 51 17. Công ty CP Tư vấn GTVT Lâm Đồng 2004 1.500 765 51 18. Công ty CP Tư vấn Thủy Lợi Lâm Đồng 2004 1.500 765 51 19. Công ty CP Dịch Vụ Thương mại LĐ 2004 6.000 3.060 51 20. Công ty CP Dịch vụ Du lịch Đà Lạt 2004 11.556 5.610 51 21. Công ty CP xây dựng số I Lâm Đồng 2004 6.000 3.060 51 22. Công ty Tư vấn xây dựng Lâm Đồng 2004 1.500 0 0 23. Công ty Tư vấn TH Nam Lâm Đồng 2004 1.500 0 0 24. Công ty CP cơ khí và xây lắp Lâm Đồng 2004 5.000 0 0 25. Công ty CP Chè Cầu Đất Đà Lạt 2005 6.200 3.162 51 26. Công ty CP Chè Di Linh 2005 6.700 2.010 30 27. Công ty CP Chè Minh Rồng 2005 6.800 1.768 26 28. Công ty CP Chè 1/5 2005 6.300 1.764 28 29. Công ty CP Chè Hà Giang 2005 6.000 1.680 28 30. Công ty CP Chè Rồng Vàng 2005 3.200 800 25 31. Công ty In và phát hành sách Lâm Đồng 2005 4.000 1.200 30 32. Công ty CP tư vấn Nông – Lâm Nghiệp 2005 1.500 765 51 33. Công ty Sách – Thiết bị Lâm Đồng 2005 4.000 2.040 51 34. Công ty Lâm nghiệp Lâm Đồng 2006 7.000 0 0 Nguồn: Sở Kế hoạch đầu tư tỉnh Lâm Đồng