LUẬN VĂN: Sự thay đổi trong sự điều tiết kinh tế của nhà nước tư sản hiện nay

5,293
451
37
nhượng kỹ thuật quốc tế, hoạt động tài chính quốc tế, trao đổi thông tin quốc tế, trao
đổi nhân viên giữa các nước …đều đạt tới quy chưa từng có, chủ thể tiến hành
những hoạt động kinh tế quốc tế là các công ty quốc gia.
-Các nước tích cực tham gia các hoạt động kinh tế quốc tế hình thành các tổ
chức kinh tế quốc tế và tập đoàn kinh tế mảng khu vực. Mặt khác các nước này không
ngừng hoạt động đấu tranh giành thi trường, mở rộnh phạm vi quyền lực dẫn đến hình
thành các khu vưvj kinh tế do các nhà nước lớn làm trung tâm
-Các nước bản hiện đại không ngừng bóc lột khống chế các nước đang
phát triển, mỏ rộng phạm vi băng nhiều biện pháp kit như xuất khẩu bản viẹn trợ
kinh tế …biến các nước đang phát triển trở thành thị trường tiêu thụ hàng hoá, cung
cấp nguyên liệu rẻ ….
nhượng kỹ thuật quốc tế, hoạt động tài chính quốc tế, trao đổi thông tin quốc tế, trao đổi nhân viên giữa các nước …đều đạt tới quy mô chưa từng có, chủ thể tiến hành những hoạt động kinh tế quốc tế là các công ty quốc gia. -Các nước tích cực tham gia các hoạt động kinh tế quốc tế hình thành các tổ chức kinh tế quốc tế và tập đoàn kinh tế mảng khu vực. Mặt khác các nước này không ngừng hoạt động đấu tranh giành thi trường, mở rộnh phạm vi quyền lực dẫn đến hình thành các khu vưvj kinh tế do các nhà nước lớn làm trung tâm -Các nước tư bản hiện đại không ngừng bóc lột và khống chế các nước đang phát triển, mỏ rộng phạm vi băng nhiều biện pháp kit như xuất khẩu tư bản viẹn trợ kinh tế …biến các nước đang phát triển trở thành thị trường tiêu thụ hàng hoá, cung cấp nguyên liệu rẻ ….
Chương 2
Sự điều tiết của nhà nước Tư sản hiện đại
1. Cơ sở thực tiễn của điều chinh kinh tế cua nha nước tư sản hiện đại
1.1.Những chỉ tiêu về lượng thể hiện vai trò ngày ng tăng của nhà nước
đối với quá trình tái sản xuất tư bản chủ nghĩa
Qua sự biến đổi về sự phát triển của kinh tế và chinh trị ta đã thấy rõ vai trò
điều tiết của nhà nước. Ngay sau chiến tranh thế giới thứ hai ở cacbản phát triển
chủ chốt, cac xí nghiệp nhà nước do chinh phủ quốc hữu hoá và trực tiếp đầu tư xây
dựng, tại Pháp số cong nhân viên chức trong khu vực quốc doanh chiếm 11% tổng số
cong nhân viên chức nhà nước, số doanh nghiệp quốc doanh chiếm 10% trong tổng
số doanh nghiệp công thuơng toàn quốc. Nhà nước chuyển một phần lớn thu nhập tài
chính thành tư bản tài chính, và nó trở thành một bộ phận quan trọng trong cấu thành
tư bản nhà nước, theo thống kê của “quỹ tiền tệ quốc tế “ đến năm 1989 sthu nhập
tài chính do chính phủ trung ương của nước tư bản phát triển nắm giữ chiếm tỉ trọng
27% tổng số giá trị sản xuất cac nước y, Mỹ 20, 5%.Ngoài ra thông qua ngân
hàng trung ưong nhà nước tư bản phát hành tiền và kiểm soát trong lưu thông tiền tệ.
Nhà nước sử dụng các công cụ tài chính tiền tệ để can thiệp điều chỉnh kinh tế.
GNP của cac nứoc tư bản phát triển ngày càng tập trung trong tay nhà nước như một
Chương 2 Sự điều tiết của nhà nước Tư sản hiện đại 1. Cơ sở thực tiễn của điều chinh kinh tế cua nha nước tư sản hiện đại 1.1.Những chỉ tiêu về lượng thể hiện vai trò ngày càng tăng của nhà nước đối với quá trình tái sản xuất tư bản chủ nghĩa Qua sự biến đổi về sự phát triển của kinh tế và chinh trị ta đã thấy rõ vai trò điều tiết của nhà nước. Ngay sau chiến tranh thế giới thứ hai ở cac tư bản phát triển chủ chốt, cac xí nghiệp nhà nước do chinh phủ quốc hữu hoá và trực tiếp đầu tư xây dựng, tại Pháp số cong nhân viên chức trong khu vực quốc doanh chiếm 11% tổng số cong nhân viên chức nhà nước, số doanh nghiệp quốc doanh chiếm 10% trong tổng số doanh nghiệp công thuơng toàn quốc. Nhà nước chuyển một phần lớn thu nhập tài chính thành tư bản tài chính, và nó trở thành một bộ phận quan trọng trong cấu thành tư bản nhà nước, theo thống kê của “quỹ tiền tệ quốc tế “ đến năm 1989 số thu nhập tài chính do chính phủ trung ương của nước tư bản phát triển nắm giữ chiếm tỉ trọng 27% tổng số giá trị sản xuất cac nước này, Mỹ là 20, 5%.Ngoài ra thông qua ngân hàng trung ưong nhà nước tư bản phát hành tiền và kiểm soát trong lưu thông tiền tệ. Nhà nước sử dụng các công cụ tài chính tiền tệ để can thiệp và điều chỉnh kinh tế. GNP của cac nứoc tư bản phát triển ngày càng tập trung trong tay nhà nước như một
cong cụ mạnh mẽ để điều chỉnh kinh tế (tăng từ 1/3 lên 1/2 GNP ).Nhà kinh tế học
người Anh A.Carncross nói :”trứơc những năm 70, quy mô hoạt động của chính phủ
Anh rất hạn chế, thể thấy rõ điều đó qua ngân sáchm 1911.LeoydGeorge tăng
thuế từ 1 siling lên siling 2 pêxô...chỉ tiêu công cộng mỗi năm 200 triệu bảng Anh,
chiếm 10%GNP…
1.2Những chỉ tiêu chất lượng phản ánh điều chỉnh kinh tế của nhà nước ngày
càng trỏ thành nhân tố quyết định đối với quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa
Nhà nước tu sản đã tích cục can thiệp vào đời sông kinh tế, xã hội, vào thời kỳ khủng
hoảng kinh tế, nhà nước ra tang nhau củaầu hội, làm dịu mâu thuẫn giữa sản và
tiêu dùng, sau đó nhà nước tu sản đã can thiệp toàn diện vào đơif sống kinh tế xã hội,
mọi nghành kinh tế, mọi lĩnh vực mọi khâu của taí sản xuất hội, bao trùm cả
hoạt động kinh tế trong nước và quan hệ kinh tế quốc te. Nhà nước đã đặt ra một thể
chế can thiệp vào kinh tế như thể chế tài chính tiền tệ, kết hợp sắc lệnh hành chính và
đạo luật kinh doanh. Nhà nước điều tiết kinh tế theo chương trình, ké hoạch trung hạn
và dai hạn kết hợp với điều tiết ngắn hạn, đòng thời tang cuơng phối hợp kinh tế quốc
tế
Do có sự hoà bình lâu, các nước tư bản phát triển đã chuyển các giải pháp hành chính,
quản chê sang dùng giải pháp kinh tế và kết hợp kinh tế với giải pháp hành chính, đặc
biệt với khu vực kinh tế nhân, nhà nước chủ yếu dùng các công cụ đong bẩy
kinh tế hướng đẫn kinh doanh theo định hướng của nhà nước. Do hình thức điều tiết
kinh tế nhà nước đã đổi mới nên nhà nước điều tiết kinh tếhiệu quả rệt, tăng
sức sống kinh tế cho các nghiệp tư nhân, vừa đảm bảo cho kế hoạch kinh tế được
thực hiện cách thuân lợi.
1.3 Những nguyên nhân kinh tế, chính trị, hội đẫn đến ng cường vai trò
kinh tế c nhà nước tư sản
Sự suy yếu về kinh tế của các nước bản sau chiến tranh thé giới thứ hai.
Thoát khỏi nền kinh tế của đất đòi hỏi sự cố gắng vượt bậc của toàn xãị, sự tập
trung cao độ các tiềm năng của đất nước và sự thống nhất trên quy mô xã hội. Ngoài
nhà nước, không còn một tổ chức bản nào thực hiện được, cho đó một tập
toàn tư bản khổng lô
Phong trào độc lập đân tộc trên thế giới nâng cao, hệ thống thực đân tan rã.
Các cuộc cách mạng xã hội đã nổ ra, các đân tộc đã có xu hướng bước lên con đường
cong cụ mạnh mẽ để điều chỉnh kinh tế (tăng từ 1/3 lên 1/2 GNP ).Nhà kinh tế học người Anh A.Carncross nói :”trứơc những năm 70, quy mô hoạt động của chính phủ Anh rất hạn chế, có thể thấy rõ điều đó qua ngân sách năm 1911.LeoydGeorge tăng thuế từ 1 siling lên siling 2 pêxô...chỉ tiêu công cộng mỗi năm 200 triệu bảng Anh, chiếm 10%GNP… 1.2Những chỉ tiêu chất lượng phản ánh điều chỉnh kinh tế của nhà nước ngày càng trỏ thành nhân tố quyết định đối với quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa Nhà nước tu sản đã tích cục can thiệp vào đời sông kinh tế, xã hội, vào thời kỳ khủng hoảng kinh tế, nhà nước ra tang nhau củaầu xã hội, làm dịu mâu thuẫn giữa sản và tiêu dùng, sau đó nhà nước tu sản đã can thiệp toàn diện vào đơif sống kinh tế xã hội, mọi nghành kinh tế, mọi lĩnh vực và mọi khâu của taí sản xuất xã hội, bao trùm cả hoạt động kinh tế trong nước và quan hệ kinh tế quốc te. Nhà nước đã đặt ra một thể chế can thiệp vào kinh tế như thể chế tài chính tiền tệ, kết hợp sắc lệnh hành chính và đạo luật kinh doanh. Nhà nước điều tiết kinh tế theo chương trình, ké hoạch trung hạn và dai hạn kết hợp với điều tiết ngắn hạn, đòng thời tang cuơng phối hợp kinh tế quốc tế Do có sự hoà bình lâu, các nước tư bản phát triển đã chuyển các giải pháp hành chính, quản chê sang dùng giải pháp kinh tế và kết hợp kinh tế với giải pháp hành chính, đặc biệt với khu vực kinh tế tư nhân, nhà nước chủ yếu dùng các công cụ và đong bẩy kinh tế hướng đẫn kinh doanh theo định hướng của nhà nước. Do hình thức điều tiết kinh tế nhà nước đã đổi mới nên nhà nước điều tiết kinh tế có hiệu quả rõ rệt, tăng sức sống kinh tế cho các xí nghiệp tư nhân, vừa đảm bảo cho kế hoạch kinh tế được thực hiện cách thuân lợi. 1.3 Những nguyên nhân kinh tế, chính trị, xã hội đẫn đến tăng cường vai trò kinh tế c nhà nước tư sản Sự suy yếu về kinh tế của các nước tư bản sau chiến tranh thé giới thứ hai. Thoát khỏi nền kinh tế của đất đòi hỏi sự cố gắng vượt bậc của toàn xã hôị, sự tập trung cao độ các tiềm năng của đất nước và sự thống nhất trên quy mô xã hội. Ngoài nhà nước, không còn một tổ chức tư bản nào thực hiện được, cho dù đó là một tập toàn tư bản khổng lô Phong trào độc lập đân tộc trên thế giới nâng cao, hệ thống thực đân cũ tan rã. Các cuộc cách mạng xã hội đã nổ ra, các đân tộc đã có xu hướng bước lên con đường
hội chủ nghĩa làm cho lực lượng thế giới hội chủ nghĩa cũng lớn mạnh, lúc
này cán cân sức mạnh đã gần như ngang bằng, một thác thức có tính “sống còn “ “ai
thắng ai “ đòi hỏi tất cả nước bản chủ nghĩa phải liên kết nhằm chống lại các lực
lượng phá vỡ hệ thống tư bản chủ nghĩa, đòng thời chống lại “khủng bôngày càng
phát triển và đang đe doạ sự hoà bình và an toàn, ổn định chính trị cho các nước tư
bản. Các nước tư bản phải có ssự liện minh quốc tế toàn diện cả về kinh tế, chính trị,
quân sự giữa các quốc gia, nhà nướcbản phải chủ động cải cách lại mối quan hệ
kinh tế truyền thống đồng thời thúc đấỵ sự hợp tác với các khu vực để chống khủng
Do sự phát triển nhanh chóng của sức sản xuất ị. Cuộc cách mạng khoa
học công nghệ lần thứ ba và bước nhảy vọt mới cuả lực lượng sản xuất khiến trình đô
xã hội hoá sản xuất tăng lên mạnh mẽ làm cho độc quyền tư nhân không thẻ thích ứng
nổi, đồng thời do sự xuất hiệncủa hàng loạt nghành sản xuất mới, điện tử năng lượng
hạt nhân hàng không trụ. .phát triển những nghành này đòi hỏi nguồn vốn
khổng lô, cơ sở hạ tầng hiện đại, có đội ngũ công nhân lành nghề...Như vậy là trong
cơ chế thi trường, hoàn cảnh của sự cạnh tranh lả quyết liệt, để có được những điều
kiện thuận lợi đó cho quá trình sản xuát, tái sản xuát bản các nàh bản phải đựa
vào nhà nước, ủng hộ nhàớc như người đại diện chung cho lơik ích của mình
chấp nhận và điều phối kinh tế của nhà nước như một yếu tố cần thiết cho sự tồn tại,
phát triển của họ. Đặc biệt, đầu vào nghiên cứu khoa học, phát triển sự nghiệp
giáo dục đào tạo đòi hỏi một khoản đầu vô cùng lớn. Lợi ích hoạt động
này mang lại, xét trên góc độ kinh doanh nhân lại rất nhỏ, do đó bản nhân
chuyển sang vai nhà nứoc với tư cách đại biểu cho xã hội gách trách nghiệp xây đựng
kết cấu hạ tầng, phát triển khoa học, giáo dục. .
Lợi nhuận cao và sự điều chỉnh kết cấu của các tập đoàn tư nhân.Để thu được
lợi nhuận cao, các tập đoàn độc quyền nhân ra sức áp dụng kỹ thuật mới, điều
chỉnh kết cấu nội các nghiệp tăng cứờng quyển kinh doanh, tăng cương
tính chức và tính kế hoạch sản xuất của nghiệp. Tình hình đó đòi hỏi phải
định hướng tầm vĩ mô, tức là phải hạn chế tự phát vi bằn hoạt động điều chỉnh
kinh tế của nhà nước đẻ đảm bảo cho sự phát triển có tính cân đối cả về chất và lượng
của nền kinh tế
Xă hội chủ nghĩa làm cho lực lượng thế giới xă hội chủ nghĩa cũng lớn mạnh, lúc này cán cân sức mạnh đã gần như ngang bằng, một thác thức có tính “sống còn “ “ai thắng ai “ đòi hỏi tất cả nước tư bản chủ nghĩa phải liên kết nhằm chống lại các lực lượng phá vỡ hệ thống tư bản chủ nghĩa, đòng thời chống lại “khủng bô “ ngày càng phát triển và đang đe doạ sự hoà bình và an toàn, ổn định chính trị cho các nước tư bản. Các nước tư bản phải có ssự liện minh quốc tế toàn diện cả về kinh tế, chính trị, quân sự giữa các quốc gia, nhà nước tư bản phải chủ động cải cách lại mối quan hệ kinh tế truyền thống đồng thời thúc đấỵ sự hợp tác với các khu vực để chống khủng bô Do sự phát triển nhanh chóng của sức sản xuất xã hôị. Cuộc cách mạng khoa học công nghệ lần thứ ba và bước nhảy vọt mới cuả lực lượng sản xuất khiến trình đô xã hội hoá sản xuất tăng lên mạnh mẽ làm cho độc quyền tư nhân không thẻ thích ứng nổi, đồng thời do sự xuất hiệncủa hàng loạt nghành sản xuất mới, điện tử năng lượng hạt nhân hàng không vũ trụ. .phát triển những nghành này đòi hỏi có nguồn vốn khổng lô, cơ sở hạ tầng hiện đại, có đội ngũ công nhân lành nghề...Như vậy là trong cơ chế thi trường, hoàn cảnh của sự cạnh tranh lả quyết liệt, để có được những điều kiện thuận lợi đó cho quá trình sản xuát, tái sản xuát tư bản các nàh tư bản phải đựa vào nhà nước, ủng hộ nhà nước như người đại diện chung cho lơik ích của mình và chấp nhận và điều phối kinh tế của nhà nước như một yếu tố cần thiết cho sự tồn tại, phát triển của họ. Đặc biệt, đầu tư vào nghiên cứu khoa học, phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo đòi hỏi một khoản đầu tư vô cùng lớn. Lợi ích mà cá hoạt động này mang lại, xét trên góc độ kinh doanh tư nhân lại rất nhỏ, do đó tư bản tư nhân chuyển sang vai nhà nứoc với tư cách đại biểu cho xã hội gách trách nghiệp xây đựng kết cấu hạ tầng, phát triển khoa học, giáo dục. . Lợi nhuận cao và sự điều chỉnh kết cấu của các tập đoàn tư nhân.Để thu được lợi nhuận cao, các tập đoàn độc quyền tư nhân ra sức áp dụng kỹ thuật mới, điều chỉnh kết cấu nội bô các xí nghiệp và tăng cứờng quyển lý kinh doanh, tăng cương tính tô chức và tính kế hoạch sản xuất của xí nghiệp. Tình hình đó đòi hỏi phải có định hướng ở tầm vĩ mô, tức là phải hạn chế tự phát vi mô bằn hoạt động điều chỉnh kinh tế của nhà nước đẻ đảm bảo cho sự phát triển có tính cân đối cả về chất và lượng của nền kinh tế
Do lực lưọng sản xuát phát triển chưa từng thấy, năng suất lao đọng tăng lên
rất cao làm nảy sinh mâu thuẫn giữa sản xuất được mở rộng một cách tuyệt đôí với thị
trường bij thu hẹp tương đối. Nhà nước phải can thiệp vào các khâu của quá trình tái
sản xuất xã hội nhằm bảo đảm sự vận động binhg thường của nỏ
Sự phân công lao động và mở rộng quan hệ kinh tế làm cho môí quan hệ giữa
các nước xoắn xuýt vào nhau, phụ thuộc, đấu tranh lẫn nhau. Để tăng cường vị trí
kinh tế, chiếm lĩnh thị trưòng rộng lớn hơn, đồng thời tăng cường phối hợp hợp
tác, các nhà nước tư bản phải đứng ra áp dụng các phương pháp phối hợp quốc tế
Đại khủng bố toàn cầu. Trước sự phát triển của khoa học kỹ thuật, thì sự phát
triển của kinh tế là rất mạnh mẽ, ngày càng làm cho những mâu thuẫn vốn có của chủ
nghĩa bản trở nên gay gắt, đồng tthời sự xuất hịên củâ chiến tranh hiện đại, diễn
biến hoà bình thế giới, sự mâu thuẫn sắc tộc lại càng mạnh mẽ, đã làm xuất hiện các
bọn khủng bố. Sự khổng bố toàn cầu đó đã gây lên sự bấtổn định xã hội, cũng như sự
bất an toàn sản.Nhà nước các sản phải phát triển kinh tế kết hợp với quốc phòng,
an ninh chính trị quốc gia, nghĩa sphát triển kinh tế phải phục vụ cho quốc
phòng an ninh.
2.Cơ sở lý luận
2.1. Quan điểm maxít về vai trò kinh tế của nhà nước trong chủ nghĩa
bản
Trong tác phẩm “sự phát triển của chủ nghĩa hội từ không tưởng đến khoa
học “ F.Ăngghen đã luận giải chức năng xã hội của nhà nước người viết :. . từ trước
tới nay các hội vận động trong những sự đối lập gai cấp đã dẫn đến nhà nước,
nghĩa một chúc của giai cấp bóc lột để duy trì những điều kiện sản xuất bên
ngoài của nó. ..nhà nước đại biểu chính thức của toàn thể hội, sự tổng hợp
toàn của thể xã hội thành một nghiệp đoàn có thể trông thấy được, nhưng nó chỉ như
thế chừng nào nhàớc của bản thân các giai cấp đại biểu trong thời đại của
mình, cho toàn thể một xã hội . Xã hội đẻ ra một chức năng trung nhất định mà thiếu
chúng thì không thể được. ..nhà nước xuất hiện... lực lượng mới xuất hiện có tính độc
lập mới này tác động ngược lại những điều kiện và quá trình sản xuất nhờ tính độc lập
tương đối của mình “...Qua phân tích của Angghen, ta có thể rút ra tưởng quan
trọng sau :
Do lực lưọng sản xuát phát triển chưa từng thấy, năng suất lao đọng tăng lên rất cao làm nảy sinh mâu thuẫn giữa sản xuất được mở rộng một cách tuyệt đôí với thị trường bij thu hẹp tương đối. Nhà nước phải can thiệp vào các khâu của quá trình tái sản xuất xã hội nhằm bảo đảm sự vận động binhg thường của nỏ Sự phân công lao động và mở rộng quan hệ kinh tế làm cho môí quan hệ giữa các nước xoắn xuýt vào nhau, phụ thuộc, đấu tranh lẫn nhau. Để tăng cường vị trí kinh tế, chiếm lĩnh thị trưòng rộng lớn hơn, đồng thời tăng cường phối hợp và hợp tác, các nhà nước tư bản phải đứng ra áp dụng các phương pháp phối hợp quốc tế Đại khủng bố toàn cầu. Trước sự phát triển của khoa học kỹ thuật, thì sự phát triển của kinh tế là rất mạnh mẽ, ngày càng làm cho những mâu thuẫn vốn có của chủ nghĩa tư bản trở nên gay gắt, đồng tthời sự xuất hịên củâ chiến tranh hiện đại, diễn biến hoà bình thế giới, sự mâu thuẫn sắc tộc lại càng mạnh mẽ, đã làm xuất hiện các bọn khủng bố. Sự khổng bố toàn cầu đó đã gây lên sự bấtổn định xã hội, cũng như sự bất an toàn sản.Nhà nước các tư sản phải phát triển kinh tế kết hợp với quốc phòng, an ninh chính trị quốc gia, có nghĩa là sự phát triển kinh tế phải phục vụ cho quốc phòng an ninh. 2.Cơ sở lý luận 2.1. Quan điểm maxít về vai trò kinh tế của nhà nước trong chủ nghĩa tư bản Trong tác phẩm “sự phát triển của chủ nghĩa xã hội từ không tưởng đến khoa học “ F.Ăngghen đã luận giải chức năng xã hội của nhà nước người viết :. . từ trước tới nay các xã hội vận động trong những sự đối lập gai cấp đã dẫn đến nhà nước, nghĩa là một tô chúc của giai cấp bóc lột để duy trì những điều kiện sản xuất bên ngoài của nó. ..nhà nước là đại biểu chính thức của toàn thể xã hội, là sự tổng hợp toàn của thể xã hội thành một nghiệp đoàn có thể trông thấy được, nhưng nó chỉ như thế chừng nào nó là nhà nước của bản thân các giai cấp đại biểu trong thời đại của mình, cho toàn thể một xã hội . Xã hội đẻ ra một chức năng trung nhất định mà thiếu chúng thì không thể được. ..nhà nước xuất hiện... lực lượng mới xuất hiện có tính độc lập mới này tác động ngược lại những điều kiện và quá trình sản xuất nhờ tính độc lập tương đối của mình “...Qua phân tích của Angghen, ta có thể rút ra tư tưởng quan trọng sau :
Nhà nước sinh ra nhằm thực hiện những chức năng xã hội chung, nhưng khi
tồn tại một lực lượng chính trị mới không chỉ được nhờ những lợi ích đặc
biệt, mà còn có tính độc lập tương đối trong quan hệ với các lực lượng xã hội , người
đã giao trách nhiệm cho nó.
Nhờ có tính độc lập tương đối này, nhà nước có khả năng tác động trở lại quá
trình sản xuất xã hội. Do lực lượng phát triển mạnh mẽ, quá trình tích tụ và tập trung
tư bản đã dạt tới quy to lớn, tính hội hoá của sản xuất đạt tới trình đôộ cao,
trong nền sản xuất diễn ra nhiều quá trình kinh tế xã hội vượt khỏi tầm tay của các
nhà tư sản, làm cho nền kinh tế xã hội mất ổn định, lạm phát gia tăng, đồng thời thất
nghiệp cũng tăng, buộc nhà nước phải can thiệp sâu vào sự vận của nền kinh tế, điều
tiết quá trình kinh tế, ổn định trật tự xã hội
2.2.Quan điểm tư sản về vai trò kinh tế của nhà nước trong chủ nghĩa
bản hiện đại
Khác với nhà luận macxít, những người căn nguyên sự tăng cường vai trò
kinh tế là sự chín muồi các chức năng kinh tế vi của nhà nước tư bảncác mối
quan hệ kinh tế nội tại của quá trình tái sản xuất tư bản chủ nghĩa. J.M.Key tìmn nó ở
“quy luật tâm lý xã hội cơ bảntức là ở các mối liên hẹ kinh tế xã hội nói nên bề
mặt của quá trình sản xuất trực tiếp và ở thị trường, trong các hành vi hoạt động của
các chủ thể kinh tế do quy luật tâm lý chi phối,. trong tác phẩm : ‘ lý thuyết tổng quát
về việc làm, lợi tứcvà tiền tệ “. J.Key cho rằng : chủ nghĩa tư bản phát triển đến một
giai đoạn nhất định thì cơ chế tự điều chỉnh của thi trường dập tắt khủng hoảng kinh
tế và thất nghiệp, Tai hoạ do khủng hoảng kinh tế và thất nghiệp đổ lên đầu ngưòi lao
động đã thúc đẩy họ nổi dậy lật đổ chế độ tư bản
Nguyên nhân đầu tiên của tai hoạ này sự tăng trưởng của nền làm cho thu
nhập tăng nên và cùng với nó là tăng tiêu dùng, nhưng mức tiêu dùng tăng lên khong
cùng mức tăng thu nhập. Nguyên nhân thứ hai dẵn đến tình trạng tỏng cầu không đủ
là tỷ suất lợi nhuận thấp hơn tỷ suất lợi túc làm cho các nhà tư bản thích duy trì tư bản
của mình dưới hình thức tiền tệ.Ông còn cho rằng :Sự vận động của nền sản xuất
bản chủ nghĩa có nhạy cảm rất cao đôí với mức lợi tức . Nền kinh tế sẽ gánh chịu hậu
quả ngay nếu lợi tức tăng cao, số tiết kiệm lớn, đầu giảm thất nghiệp tăng
lên, điều đó gây ra nguy cơ bùng nổ xã hội . Muốn cho xã hội ổn định, nhà nước phải
can thiệp vào nền kinh tế làm cho nó vận nhịp nhàng và tăng trưỏng theo chiều hướng
Nhà nước sinh ra nhằm thực hiện những chức năng xã hội chung, nhưng khi tồn tại là một lực lượng chính trị mới nó không chỉ có được nhờ những lợi ích đặc biệt, mà còn có tính độc lập tương đối trong quan hệ với các lực lượng xã hội , người đã giao trách nhiệm cho nó. Nhờ có tính độc lập tương đối này, nhà nước có khả năng tác động trở lại quá trình sản xuất xã hội. Do lực lượng phát triển mạnh mẽ, quá trình tích tụ và tập trung tư bản đã dạt tới quy mô to lớn, tính xã hội hoá của sản xuất đạt tới trình đôộ cao, trong nền sản xuất diễn ra nhiều quá trình kinh tế xã hội vượt khỏi tầm tay của các nhà tư sản, làm cho nền kinh tế xã hội mất ổn định, lạm phát gia tăng, đồng thời thất nghiệp cũng tăng, buộc nhà nước phải can thiệp sâu vào sự vận của nền kinh tế, điều tiết quá trình kinh tế, ổn định trật tự xã hội 2.2.Quan điểm tư sản về vai trò kinh tế của nhà nước trong chủ nghĩa tư bản hiện đại Khác với nhà lý luận macxít, những người căn nguyên sự tăng cường vai trò kinh tế là sự chín muồi các chức năng kinh tế vi mô của nhà nước tư bản ở các mối quan hệ kinh tế nội tại của quá trình tái sản xuất tư bản chủ nghĩa. J.M.Key tìmn nó ở “quy luật tâm lý xã hội cơ bản “ tức là ở các mối liên hẹ kinh tế xã hội nói nên bề mặt của quá trình sản xuất trực tiếp và ở thị trường, trong các hành vi hoạt động của các chủ thể kinh tế do quy luật tâm lý chi phối,. trong tác phẩm : ‘ lý thuyết tổng quát về việc làm, lợi tứcvà tiền tệ “. J.Key cho rằng : chủ nghĩa tư bản phát triển đến một giai đoạn nhất định thì cơ chế tự điều chỉnh của thi trường dập tắt khủng hoảng kinh tế và thất nghiệp, Tai hoạ do khủng hoảng kinh tế và thất nghiệp đổ lên đầu ngưòi lao động đã thúc đẩy họ nổi dậy lật đổ chế độ tư bản Nguyên nhân đầu tiên của tai hoạ này là sự tăng trưởng của nền làm cho thu nhập tăng nên và cùng với nó là tăng tiêu dùng, nhưng mức tiêu dùng tăng lên khong cùng mức tăng thu nhập. Nguyên nhân thứ hai dẵn đến tình trạng tỏng cầu không đủ là tỷ suất lợi nhuận thấp hơn tỷ suất lợi túc làm cho các nhà tư bản thích duy trì tư bản của mình dưới hình thức tiền tệ.Ông còn cho rằng :Sự vận động của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa có nhạy cảm rất cao đôí với mức lợi tức . Nền kinh tế sẽ gánh chịu hậu quả ngay nếu lợi tức tăng cao, số dư tiết kiệm lớn, đầu tư giảm và thất nghiệp tăng lên, điều đó gây ra nguy cơ bùng nổ xã hội . Muốn cho xã hội ổn định, nhà nước phải can thiệp vào nền kinh tế làm cho nó vận nhịp nhàng và tăng trưỏng theo chiều hướng
lành mạnh. Sự can thiệp này phải tác động vào các nhân tố kích thích tổng cầu đầy
đủ.
Tán thành với quan điểm của J.Keynes về việc nhà nước phải can thiệp sâu
vào quá trìnhvận động của nền kinh tế song M.Friedman cho rằng :sự vận động của
nền kinh tế bản chủ nghĩa mối quan hệ tương hỗ với sự vận động của khối
lượng tiền trong lưu thông. Sở nền kinh tế lâm vào trạng thái trì trệ hoặc thường
xuyên xảy ra các cuộc khủng hoảng và các cú sốc kinh tế là do nhà nước đưa vào lưu
thông một khôí lượng tiền quá lớn hoặc qúa nhỏ. Muốn khắc phục những sai lệnh này
cần phải vạch mối quan hệ giữa sự cáu thành nhu cầu tièn tệ cần thiết cho lưu
thông. M.Friedman nhận xét :nếu trong thực tiễn, nhà nước đưa vào lưu thông một
khối lượng tiền tệ lớn hơn khối lượng cần thiết sẽ làm cho thu nhập danh nghĩa tăng
cao hơn thu nhập thực tế, do đó sẽ kich lãi suất thị trường tăng cao, làm biến dạng tỷ
lệ lãi suất. Từ đó dẫn đến đồng tiền mất giá, tăng tốc độ lạm phát giá cả. Hệ quả
nàykhông chỉ làm xấu đi nhanh điều kiện tái sản xuất xã hội , mà còn lảm mât ổn định
xã hội . Mặt khác, ông đưa ra nhận xét :bốn yếu tô tác động trực tiếp đến sự thay đổi
của khoối lượng tiền tệ trong lưu thông ảnh hưởng trực tiếp sự vận động của
nền kinh tế, là mức giá cả hàng hóa, dịch vụ, mức thu nhập thực tế và sản lượng trong
nền kinh tế, nạn động cùng chiều với khối lượng tiền tệ trong lưu thông ý
nghĩa quyết định với sự vận động của nền kinh tế. Và hai yếu tố lãi suất thực tế
chỉ số tăng của giá cả, vận động ngược chiều. Trái với J.Keynes, người cho rằng
nhu cầu tiền tệ có nhạy cảm cao đối với tỷ lệ lãi suất, còn M.Friedman quan niệm nó
nhạy cảm cao với nhu càu về hàng hoá và dịch vụ. Nhưng sau M.Friedma, thế giới
bản thật sự lâm vào khủng hoảng điều chỉnh kinh tế do nền kinh tế lâm vào suy
thái sâu sắc. Lúc này giai cấp sản đã phản ứng gay gắt trước sự bất lực của nhà
nước trong việc chèo lái kinh tế sự phát triển hợp logich của các quan điểm toàn
diện thực dụng trong lý luận điều chỉnh kinh tế trên, nhận thấy vấn đề cấp bách này
Willam Bolepat đã đựơc đưa ra quan điểm:lý thuyết kỳ vọng trong hình kinh tế
macrô, ông dã phát triển quan điểm này tư Thomas Sargent và Neil Wallance.Các ông
cho rằng, các hoạch định của và thực hịên trong nhiều thời kỳ trước đây đều dựa hoàn
toàn vào một hướng thuyết như;trọng cầu, trọng tiền, trọng cung nên rất cực đoan
không phù hợp với sự vận động thực tế của nền kinh tế, do đó bthất bại. Lý do
của sự thất bại là ở chỗ :mỗi hướng lý thuyết chỉ tập trung đưa ra các giải pháp nhằm
lành mạnh. Sự can thiệp này phải tác động vào các nhân tố kích thích tổng cầu đầy đủ. Tán thành với quan điểm của J.Keynes về việc nhà nước phải can thiệp sâu vào quá trìnhvận động của nền kinh tế song M.Friedman cho rằng :sự vận động của nền kinh tế tư bản chủ nghĩa có mối quan hệ tương hỗ với sự vận động của khối lượng tiền trong lưu thông. Sở dĩ nền kinh tế lâm vào trạng thái trì trệ hoặc thường xuyên xảy ra các cuộc khủng hoảng và các cú sốc kinh tế là do nhà nước đưa vào lưu thông một khôí lượng tiền quá lớn hoặc qúa nhỏ. Muốn khắc phục những sai lệnh này cần phải vạch rõ mối quan hệ giữa sự cáu thành nhu cầu tièn tệ cần thiết cho lưu thông. M.Friedman nhận xét :nếu trong thực tiễn, nhà nước đưa vào lưu thông một khối lượng tiền tệ lớn hơn khối lượng cần thiết sẽ làm cho thu nhập danh nghĩa tăng cao hơn thu nhập thực tế, do đó sẽ kich lãi suất thị trường tăng cao, làm biến dạng tỷ lệ lãi suất. Từ đó dẫn đến đồng tiền mất giá, tăng tốc độ lạm phát và giá cả. Hệ quả nàykhông chỉ làm xấu đi nhanh điều kiện tái sản xuất xã hội , mà còn lảm mât ổn định xã hội . Mặt khác, ông đưa ra nhận xét :bốn yếu tô tác động trực tiếp đến sự thay đổi của khoối lượng tiền tệ trong lưu thông và có ảnh hưởng trực tiếp sự vận động của nền kinh tế, là mức giá cả hàng hóa, dịch vụ, mức thu nhập thực tế và sản lượng trong nền kinh tế, nó nạn động cùng chiều với khối lượng tiền tệ trong lưu thông và có ý nghĩa quyết định với sự vận động của nền kinh tế. Và hai yếu tố lãi suất thực tế và chỉ số tăng của giá cả, nó vận động ngược chiều. Trái với J.Keynes, người cho rằng nhu cầu tiền tệ có nhạy cảm cao đối với tỷ lệ lãi suất, còn M.Friedman quan niệm nó nhạy cảm cao với nhu càu về hàng hoá và dịch vụ. Nhưng sau M.Friedma, thế giới tư bản thật sự lâm vào khủng hoảng điều chỉnh kinh tế do nền kinh tế dã lâm vào suy thái sâu sắc. Lúc này giai cấp tư sản đã phản ứng gay gắt trước sự bất lực của nhà nước trong việc chèo lái kinh tế và sự phát triển hợp logich của các quan điểm toàn diện thực dụng trong lý luận điều chỉnh kinh tế trên, nhận thấy vấn đề cấp bách này Willam Bolepat đã đựơc đưa ra quan điểm:lý thuyết kỳ vọng trong mô hình kinh tế macrô, ông dã phát triển quan điểm này tư Thomas Sargent và Neil Wallance.Các ông cho rằng, các hoạch định của và thực hịên trong nhiều thời kỳ trước đây đều dựa hoàn toàn vào một hướng lý thuyết như;trọng cầu, trọng tiền, trọng cung nên rất cực đoan và không phù hợp với sự vận động thực tế của nền kinh tế, do đó bị thất bại. Lý do của sự thất bại là ở chỗ :mỗi hướng lý thuyết chỉ tập trung đưa ra các giải pháp nhằm
vào một mục tiêu. Ví dụ mô hình trọng cầu chỉ nhằm giải quyết những nhiệm vụ ngắn
hạn (tình thế ).còn mô hình trọng cung lấy những mục tiêu dài hạn để xác định nhiện
vụ cho điều chỉnh kinh tế. Trong thực tế, để nèn kinh tế phát triển ổn định đòi hỏi nhà
nước phải có đối sách toàn diện.
Hơn nữa, c chủ thể hoạt động trong nền kinh tế thị trường luôn luôn chịu
nhiều biến động rủi ro, họ cần được cung cấp các thông tin kịp thời chính
xác.Trứơc hết các thông tin đầy đủ và chính xác và sự thay đổi của các chính sách của
nhà nước đưa ra để điều chỉnh kinh tế. Thứ nữa là những biến động của thị trường và
nhà nước ở tầm vĩ thể biết và dự đoán được cũng cần phải thông báo kịp thời
cho các chủ thể kinh tế. Vì, đối với các nhà kinh doanh, điều đó sẽ giúp họ đưa ra các
quyết định kịp thời để chỉ đạo sản xuất. Còn người tiêu dùng, thông tin đó cũng họ
thu xếp việc chi tiêu, mua sắm hợp lý, đặc biệt giúp họ lường trước được những nguy
cơ mất việc làm để có những ứng phó kịp thời, Nhà nước, ngoài việc thu nhập thông
tin cho các chủ kinh tế biết về hoạt đông kinh tế của mình, cũng càn phải nắm được ý
kiến của cấc nha kinh doanh nguyện vọng kinh tế của nhân dân để ra các quyết
định kịp thơi, Đó là các quan hệ kinh tế hài hoà, hợp lý, bảo đảm cho nền kinh tế vận
động phát triển và ổn định.
Đặc điểm quan trọng nhất trong quá trình tiến triển của tư tửơng kinh tế tư sản
về điều chỉnh kinh tế băng nhà nước hiện nay là sự phục hồ và tôn trọng các nguyên
tắc tự điều tiết của thi trường, Đó là kết quả không chỉ do quá trình tư duy logích
còn do kinh nghiệp thực tiễn đau đớn vì mở rộng thái quá sự can thiệp của nhà nước
vao quá trình vận động của nền kinh tế, Vấn đề đây không phải việc nhà nước
can thiệp vào nền kinh tế nhiều hay ít, tăng cường hay nới lỏng nhà nước can
thiệp bằng các biện pháp trực tiếp thì càng làm sấu đi các điều kiện của tái sản xuất xã
hội mà khong mang lại hiệu quả tích cực, Chính vì vậy, các lý thuyết hiện đại vè điều
chỉnh kinh tế ngày nay đã tạp trung hẳn vào hướng xác định kịp thời các mô hình điều
chỉnh kinh tế thícnh hợp và các chính sách kinh tế có hiệu quả khác.
3. Mô hình điều tiết của nhà nước tư sản hiện đại
3.1. Quá trình hình thành hẹ thống điều tiết kinh tế của nhà nước tư sản
3.1.1. Cơ chế thi trường trong chủ nghĩa tư bản hiện đại
Cơ chế thi trường là cơ chế vận động của nền sản xuất hàng hoá, nó ra dời và
phát triển cùng nền sản xuất hàng hoá trong lịch sử. Nó đã tạo ra trong nền sản xuất
vào một mục tiêu. Ví dụ mô hình trọng cầu chỉ nhằm giải quyết những nhiệm vụ ngắn hạn (tình thế ).còn mô hình trọng cung lấy những mục tiêu dài hạn để xác định nhiện vụ cho điều chỉnh kinh tế. Trong thực tế, để nèn kinh tế phát triển ổn định đòi hỏi nhà nước phải có đối sách toàn diện. Hơn nữa, các chủ thể hoạt động trong nền kinh tế thị trường luôn luôn chịu nhiều biến động và rủi ro, họ cần được cung cấp các thông tin kịp thời và chính xác.Trứơc hết các thông tin đầy đủ và chính xác và sự thay đổi của các chính sách của nhà nước đưa ra để điều chỉnh kinh tế. Thứ nữa là những biến động của thị trường và nhà nước ở tầm vĩ mô có thể biết và dự đoán được cũng cần phải thông báo kịp thời cho các chủ thể kinh tế. Vì, đối với các nhà kinh doanh, điều đó sẽ giúp họ đưa ra các quyết định kịp thời để chỉ đạo sản xuất. Còn người tiêu dùng, thông tin đó cũng họ thu xếp việc chi tiêu, mua sắm hợp lý, đặc biệt giúp họ lường trước được những nguy cơ mất việc làm để có những ứng phó kịp thời, Nhà nước, ngoài việc thu nhập thông tin cho các chủ kinh tế biết về hoạt đông kinh tế của mình, cũng càn phải nắm được ý kiến của cấc nha kinh doanh và nguyện vọng kinh tế của nhân dân để ra các quyết định kịp thơi, Đó là các quan hệ kinh tế hài hoà, hợp lý, bảo đảm cho nền kinh tế vận động phát triển và ổn định. Đặc điểm quan trọng nhất trong quá trình tiến triển của tư tửơng kinh tế tư sản về điều chỉnh kinh tế băng nhà nước hiện nay là sự phục hồ và tôn trọng các nguyên tắc tự điều tiết của thi trường, Đó là kết quả không chỉ do quá trình tư duy logích mà còn do kinh nghiệp thực tiễn đau đớn vì mở rộng thái quá sự can thiệp của nhà nước vao quá trình vận động của nền kinh tế, Vấn đề ở đây không phải là việc nhà nước can thiệp vào nền kinh tế nhiều hay ít, tăng cường hay nới lỏng mà là nhà nước can thiệp bằng các biện pháp trực tiếp thì càng làm sấu đi các điều kiện của tái sản xuất xã hội mà khong mang lại hiệu quả tích cực, Chính vì vậy, các lý thuyết hiện đại vè điều chỉnh kinh tế ngày nay đã tạp trung hẳn vào hướng xác định kịp thời các mô hình điều chỉnh kinh tế thícnh hợp và các chính sách kinh tế có hiệu quả khác. 3. Mô hình điều tiết của nhà nước tư sản hiện đại 3.1. Quá trình hình thành hẹ thống điều tiết kinh tế của nhà nước tư sản 3.1.1. Cơ chế thi trường trong chủ nghĩa tư bản hiện đại Cơ chế thi trường là cơ chế vận động của nền sản xuất hàng hoá, nó ra dời và phát triển cùng nền sản xuất hàng hoá trong lịch sử. Nó đã tạo ra trong nền sản xuất
xã hội những hình thức sản xuất, lưu thông hàng hoá ngày một hoàn thiện bằng cách
đào thải, loại bỏ những hình thức nỗi thời, yếu kém, gạn lọc lựa chọn giữa lại
những hình thức phù hợp với sự phát triển của lực lượng sản xuất phân công lao
động xã hội .
Cơ chế thị trường là sự thể hiện của quy luật giá trị là bề mặt của nền sản xuất
hội . Quy luật này được xem trung tâm điều chỉnh kinh tế hình nhưng đầy
quyền lực hiện thực, trong đó giá cả thị trường được xem công cụ điều chỉnh
kinh tế chủ yếu của chế hti trường. Hoạt động của chế thị truờng diễn ra sau
lưng những người sản xuất kinh doanh, song nó lai
đưa ra những tín hiệu trện thị trường, làm cho các chủ thể kinh tế kịp thời đưa
ra những giải pháp để giảm bớt chi phí sản xuất, nâng cao chát lượng hoặc thay đổi
mẫu mã và dịch vụ.
Khi quy tích tụ tập trung bản trong mỗi chủ thể hoạt động trên thị
trường đã đạt tới một mức độ cao thì do nguyên nhân tự phát của cơ chế thi trường vì
vậy bổ sung vào hệ thống điều chỉnh tái sản xuất xã hội chế điều tiết đốc
quỳên tư bản là một khách quan do yêu cầu của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa.
3.1.2.Cơ chế độc quyền trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa hiện
đại
Ta biêt rằng, khi quá trình tích tụ và tập trung tư bản đạt tới một đôộ cao, thì
sở hữu bản sử dụng tư bản tách rời nhau, tạo điều kiện chobản tài chính ra
đời và trở thành hình thức phỏ biến trong nền kinh tế tư bản chủ nghĩa. Đẳc trưng kết
cấu độc quyền của tư bản tài chính là tập đoàn kinh tế khổng l thông qua chế đọ
tham dự tư bản tài chính đã cuốn hút ngày càng nhiều chủ thể kinh tế hoạt động riêng
lẻ ở tất các khâu của quá trình tái sản xuất vào guồng máy khống chế của mình. Như
vậy độc quyền nhân đã thu hẹp và làm giảm bớt tính biệt lập trong hoạt động của
các chủ thể thị trường, nhưng lại làm tăng thêm tính ác liệt và sức cạnh tranh len cao
hơn và do đó gây ra sự sụp đô vỡ nặng nề hơn, nhanh chóng đẩy nền kinh tế lâm vào
khủng hoảng cơ cấu và tình trạng phá sản của các tập đoàn lớn.
3.1.3. Mâu thuẫn trong hoạt động của cơ chế thị trường, cơ chế độc quyền
là sự suất hiện hệ thống điều tiết của nhà nước Tư Sản.
Trong sự điều tiết kinh tế do sự điều tiết đồng thời của hai chế : độc
quyền và thị trường đã làm cho quá trình tái sản xuất tư bản chủ nghĩa buộc phải vận
xã hội những hình thức sản xuất, lưu thông hàng hoá ngày một hoàn thiện bằng cách đào thải, loại bỏ những hình thức nỗi thời, yếu kém, gạn lọc lựa chọn và giữa lại những hình thức phù hợp với sự phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội . Cơ chế thị trường là sự thể hiện của quy luật giá trị là bề mặt của nền sản xuất xã hội . Quy luật này được xem là trung tâm điều chỉnh kinh tế vô hình nhưng đầy quyền lực và hiện thực, trong đó giá cả thị trường được xem là công cụ điều chỉnh kinh tế chủ yếu của cơ chế hti trường. Hoạt động của cơ chế thị truờng diễn ra sau lưng những người sản xuất kinh doanh, song nó lai đưa ra những tín hiệu trện thị trường, làm cho các chủ thể kinh tế kịp thời đưa ra những giải pháp để giảm bớt chi phí sản xuất, nâng cao chát lượng hoặc thay đổi mẫu mã và dịch vụ. Khi quy mô tích tụ và tập trung tư bản trong mỗi chủ thể hoạt động trên thị trường đã đạt tới một mức độ cao thì do nguyên nhân tự phát của cơ chế thi trường vì vậy mà bổ sung vào hệ thống điều chỉnh tái sản xuất xã hội cơ chế điều tiết đốc quỳên tư bản là một khách quan do yêu cầu của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa. 3.1.2.Cơ chế độc quyền trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa hiện đại Ta biêt rằng, khi quá trình tích tụ và tập trung tư bản đạt tới một đôộ cao, thì sở hữu tư bản và sử dụng tư bản tách rời nhau, tạo điều kiện cho tư bản tài chính ra đời và trở thành hình thức phỏ biến trong nền kinh tế tư bản chủ nghĩa. Đẳc trưng kết cấu độc quyền của tư bản tài chính là tập đoàn kinh tế khổng lồ thông qua chế đọ tham dự tư bản tài chính đã cuốn hút ngày càng nhiều chủ thể kinh tế hoạt động riêng lẻ ở tất các khâu của quá trình tái sản xuất vào guồng máy khống chế của mình. Như vậy độc quyền tư nhân đã thu hẹp và làm giảm bớt tính biệt lập trong hoạt động của các chủ thể thị trường, nhưng lại làm tăng thêm tính ác liệt và sức cạnh tranh len cao hơn và do đó gây ra sự sụp đô vỡ nặng nề hơn, nhanh chóng đẩy nền kinh tế lâm vào khủng hoảng cơ cấu và tình trạng phá sản của các tập đoàn lớn. 3.1.3. Mâu thuẫn trong hoạt động của cơ chế thị trường, cơ chế độc quyền là sự suất hiện hệ thống điều tiết của nhà nước Tư Sản. Trong sự điều tiết kinh tế do có sự điều tiết đồng thời của hai cơ chế : độc quyền và thị trường đã làm cho quá trình tái sản xuất tư bản chủ nghĩa buộc phải vận
động dưới sự khống chế của hai nguyên tắc trái ngược nhau :tự do và độc đoán. Một
mặt độc quyền không ngừng bành trướng và mở rộng sự khống chế cảu mình đới với
từng mảng rộng của thị trường. Mặ khác cơ chế thọi trường như một cơ chế vận động
tự nhiên cucả nền sản xuất hàng hoá, tự mở đường vượt qua các nguyên tắc của độc
quyền, thúc đẩy nền sản xuất vận động thoe yêu cầu của các quy luật thị trường. Sự
xung đột và mâu thẫun đó không chỉ làm giảm hiệu lực điều chỉnh cuả hai cơ chế, mà
còn làm lu mờ đi những dấu hiệu tích cực cuả thị trưòng và làm tăng thêm tính gay go
của cạnh tranh, đẩy nền sản xuất bản chủ nghĩa vào trạng thái phát triển mất cân
đối trầm trọng hơn. Trước thực trạng đó, sự can thiệp của nhà nước vào quá trịnh tái
sản xuất tư bản chủ nghĩa là một nhu cầu khách quan nhằm khôi phục lại những mất
cân đối, đặc biệt mặt cân đối có tính cấu, để mở đường cho sức sản xuất phát
triển. Nhưng trên giác độ tổng thể :kinh tế, chính trị, xã hội thì độc quyền tư nhân và
nhà nước tư bản đã hoà nhập vào nhau tạo thành một khối liên kết chặt chẽ.Đó là sự
liên kết sức mạnh của độc quyền với sức mạnh của nhà nước thành một cơ chế thống
nhất nhằm làm giàu cho tư bản độc quyền. Nhưng do sự điều tiết của nhà nước chịu
áp lực từ nhiều phía, nhiều lực lượng sản xuất do đó nó phải dung hđược lợi ích
của mọi tầng lớp xã hội để bảo đảm cho nền kinh tế phát triển trong điều kiện xã hội
ổn định.
3.2. Hệ thống điều tiết của nhà nước Tư sản hiện đại.
Hệ thống điều chỉnh kinh tế là tổng thể của những thiết chế của nhà nước được
tổ chức chặt chẽ với hệ thống công cụ chính sách khả năng thực hiện chức năng
điều chỉnh đối với sự vận động của toàn bộ nền kinh tế xã hội . Nó đã hoà nhập một
cách hữu vào ché tái sản xuất tư bản chủ nghĩa tồn tại như một bộ phận thúc
đẩy kiểm soát quản toàn bộ quá trình tái sản xuất hội băng những công cụ
:tiền tệ, giá cả kế koạch, tài chính, tín dụng, chứng khoán.
3.2.1Nhiệm vụ của hệ thống điều chỉnh kinh tế của nhà nước sản hiện
đại
Như đã biết, nhiệm vụ kinh tế của nhà nước bản hiện đại đièu chỉnh sự
vận động của quá trình tái sản xuất bản chủ nghĩa, thúc dẩy, điều tiết quản
kinh tế hội. Mặt khác do nền kinh tế dựa trên sở sở hữu tư nhân bản chủ
nghĩa về tư liệu sản xuất, nên nhiệm vụ thúc đây nên kinh tế của nhà nước là hỗ trợvà
kích thích khu vực kinh tế tư nhân phát triển theo định hướng của mình vào một mục
động dưới sự khống chế của hai nguyên tắc trái ngược nhau :tự do và độc đoán. Một mặt độc quyền không ngừng bành trướng và mở rộng sự khống chế cảu mình đới với từng mảng rộng của thị trường. Mặ khác cơ chế thọi trường như một cơ chế vận động tự nhiên cucả nền sản xuất hàng hoá, tự mở đường vượt qua các nguyên tắc của độc quyền, thúc đẩy nền sản xuất vận động thoe yêu cầu của các quy luật thị trường. Sự xung đột và mâu thẫun đó không chỉ làm giảm hiệu lực điều chỉnh cuả hai cơ chế, mà còn làm lu mờ đi những dấu hiệu tích cực cuả thị trưòng và làm tăng thêm tính gay go của cạnh tranh, đẩy nền sản xuất tư bản chủ nghĩa vào trạng thái phát triển mất cân đối trầm trọng hơn. Trước thực trạng đó, sự can thiệp của nhà nước vào quá trịnh tái sản xuất tư bản chủ nghĩa là một nhu cầu khách quan nhằm khôi phục lại những mất cân đối, đặc biệt là mặt cân đối có tính cơ cấu, để mở đường cho sức sản xuất phát triển. Nhưng trên giác độ tổng thể :kinh tế, chính trị, xã hội thì độc quyền tư nhân và nhà nước tư bản đã hoà nhập vào nhau tạo thành một khối liên kết chặt chẽ.Đó là sự liên kết sức mạnh của độc quyền với sức mạnh của nhà nước thành một cơ chế thống nhất nhằm làm giàu cho tư bản độc quyền. Nhưng do sự điều tiết của nhà nước chịu áp lực từ nhiều phía, nhiều lực lượng sản xuất do đó nó phải dung hoà được lợi ích của mọi tầng lớp xã hội để bảo đảm cho nền kinh tế phát triển trong điều kiện xã hội ổn định. 3.2. Hệ thống điều tiết của nhà nước Tư sản hiện đại. Hệ thống điều chỉnh kinh tế là tổng thể của những thiết chế của nhà nước được tổ chức chặt chẽ với hệ thống công cụ chính sách có khả năng thực hiện chức năng điều chỉnh đối với sự vận động của toàn bộ nền kinh tế xã hội . Nó đã hoà nhập một cách hữu cơ vào cơ ché tái sản xuất tư bản chủ nghĩa tồn tại như một bộ phận thúc đẩy kiểm soát và quản lý toàn bộ quá trình tái sản xuất xã hội băng những công cụ :tiền tệ, giá cả kế koạch, tài chính, tín dụng, chứng khoán. 3.2.1Nhiệm vụ của hệ thống điều chỉnh kinh tế của nhà nước tư sản hiện đại Như đã biết, nhiệm vụ kinh tế của nhà nước tư bản hiện đại là đièu chỉnh sự vận động của quá trình tái sản xuất tư bản chủ nghĩa, thúc dẩy, điều tiết và quản lý kinh tế xã hội. Mặt khác do nền kinh tế dựa trên cơ sở sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, nên nhiệm vụ thúc đây nên kinh tế của nhà nước là hỗ trợvà kích thích khu vực kinh tế tư nhân phát triển theo định hướng của mình vào một mục