Khóa luận tốt nghiệp: Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty rau quả, nông sản (Vegetexco)

9,568
617
100
TRƢỜNG ĐẠI HC NGOI THƢƠNG
KHOA KINH T VÀ KINH DOANH QUC T
CHUYÊN NGÀNH KINH T ĐỐI NGOI
---------***---------
KHÓA LUN TT NGHIP
Đềi:
MT S GII PHÁP ĐẨY MNH XUT KHU RAU
QU TI TNG CÔNG TY RAU QU, NÔNG SN
(VEGETEXCO)
Sinh viên thc hin : Nguyn Th Thu Hà
Lp : Anh 5
Khoá : K42B
Giáo viên hƣớng dn : ThS. Đào Th Thu Giang
HÀ NI, 11/2007
TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI ---------***--------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Đề tài: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU RAU QUẢ TẠI TỔNG CÔNG TY RAU QUẢ, NÔNG SẢN (VEGETEXCO) Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Thu Hà Lớp : Anh 5 Khoá : K42B Giáo viên hƣớng dẫn : ThS. Đào Thị Thu Giang HÀ NỘI, 11/2007
Mt s gii pháp đẩy mnh xut khu rau qu ti Tng công ty Rau qu, nông sn
Nguyn Th Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT
1
LI M ĐẦU
Tính cp thiết ca đề tài
Sau hơn 20 năm đổi mi, nông nghip nông thôn Vit Nam đã
nhng bƣớc tiến rõ rt, t mt nƣớc nông nghip phi nhp khu ln lƣơng
thc trin miên, gi đây chúng ta đã tr thành mt nƣớc xut rau qu và nông
sn v thế trên thế gii. Đặc bit t khi Ngh quyết Đại hi Đảng ln th
VIII hƣớng dn thc hin đa dng hoá cây trng, hƣớng v xut khu, ngành
rau qu Vit Nam đã có nhng bƣớc phát trin đáng k .Tuy nhiên kết qu đạt
đƣợc vn chƣa tƣơng xng vi tim năng ca đất nƣớc; trình độ sn xut,
năng sut, sn lƣợng, cht lƣợng còn thp, chƣa đáp ng đƣợc yêu cu trong
ngoài nƣớc. Trong tình hình hin nay, vic hi nhp ngày càng sâu rng
vào nn kinh tế khu vc và thế gii, đặc bit là vic gia nhp WTO tuy m ra
nhiu cơ hi cho ngành xut khu rau qu Vit Nam song cũng đặt ra không ít
thách thc đòi hi các doanh nghip Vit Nam phi không ngng n lc trong
cuc chy đua ngày càng khc lit trên trƣờng quc tế.
Nhn thc đƣợc nhng khó khăn đó, Tng công ty Rau qu, nông sn
(trƣớc đây Tng công ty Rau qu Vit Nam), mt doanh nghip Nhà nƣớc
gi vai trò ch đạo trong ngành rau qu Vit Nam, đã c đnh hƣớng pt
trin xây dng chiến lƣợc phát trin cho Tng ng ty bng vic định
hƣớng cho xut khu trên cơ s phát huy ti đa các ngun lc v lao động,
điu kin t nhiên…Vi n lc ca mình, Tng công ty đã đạt đƣợc nhng
thành tu đáng k vi 58 th trƣờng xut khu, vi nhiu các chng loi mt
hàng kim ngch xut khu tăng đều qua các năm. Tuy nhiên, so vi tng
kim ngch xut khu rau qu c nƣớc thì xut khu rau qu ca Tng công ty
chiếm t trng chƣa ln chƣa tƣơng xng vi tim năng và thế mnh ca
Tng công ty. T thc tế đó, em đã quyết định la chn đề i Mt s gii
pháp đẩy mnh xut khu rau qu ti Tng công ty Rau qu, nông sn
(VEGETEXCO)” làm khoá lun tt nghip ca mình.
Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty Rau quả, nông sản Nguyễn Thị Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT 1 LỜI MỞ ĐẦU Tính cấp thiết của đề tài Sau hơn 20 năm đổi mới, nông nghiệp và nông thôn Việt Nam đã có những bƣớc tiến rõ rệt, từ một nƣớc nông nghiệp phải nhập khẩu lớn lƣơng thực triền miên, giờ đây chúng ta đã trở thành một nƣớc xuất rau quả và nông sản có vị thế trên thế giới. Đặc biệt từ khi Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VIII hƣớng dẫn thực hiện đa dạng hoá cây trồng, hƣớng về xuất khẩu, ngành rau quả Việt Nam đã có những bƣớc phát triển đáng kể .Tuy nhiên kết quả đạt đƣợc vẫn chƣa tƣơng xứng với tiềm năng của đất nƣớc; trình độ sản xuất, năng suất, sản lƣợng, chất lƣợng còn thấp, chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu trong và ngoài nƣớc. Trong tình hình hiện nay, việc hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới, đặc biệt là việc gia nhập WTO tuy mở ra nhiều cơ hội cho ngành xuất khẩu rau quả Việt Nam song cũng đặt ra không ít thách thức đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải không ngừng nỗ lực trong cuộc chạy đua ngày càng khốc liệt trên trƣờng quốc tế. Nhận thức đƣợc những khó khăn đó, Tổng công ty Rau quả, nông sản (trƣớc đây là Tổng công ty Rau quả Việt Nam), một doanh nghiệp Nhà nƣớc giữ vai trò chủ đạo trong ngành rau quả Việt Nam, đã xác định hƣớng phát triển và xây dựng chiến lƣợc phát triển cho Tổng công ty bằng việc định hƣớng cho xuất khẩu trên cơ sở phát huy tối đa các nguồn lực về lao động, điều kiện tự nhiên…Với nỗ lực của mình, Tổng công ty đã đạt đƣợc những thành tựu đáng kể với 58 thị trƣờng xuất khẩu, với nhiều các chủng loại mặt hàng và kim ngạch xuất khẩu tăng đều qua các năm. Tuy nhiên, so với tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả cả nƣớc thì xuất khẩu rau quả của Tổng công ty chiếm tỷ trọng chƣa lớn và chƣa tƣơng xứng với tiềm năng và thế mạnh của Tổng công ty. Từ thực tế đó, em đã quyết định lựa chọn đề tài “Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty Rau quả, nông sản (VEGETEXCO)” làm khoá luận tốt nghiệp của mình.
Mt s gii pháp đẩy mnh xut khu rau qu ti Tng công ty Rau qu, nông sn
Nguyn Th Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT
2
Đối tƣợng, phm vi nghiên cu
Khoá lun tp trung nghiên cu thc trng xut khu rau qu ca Tng
công ty Rau qu, nông sn, trong đó có đề cp đến nhng nhân t nh hƣởng
đến hot động kinh doanh xut khu ca Tng công ty, nghiên cu năng lc
cnh tranh ca Tng công ty trong xut khu rau qu đồng thi đƣa ra mt s
gii pháp kiến ngh nhm thúc đẩy hot động xut khu rau qu ca Tng
công ty Rau qu, nông sn.
Phƣơng pháp nghiên cu
Khoá lun s dng c phƣơng pháp nghiên cu nhƣ: thng kê, tng
hp, phân tích, so sánh, đánh giá, d báo, bng biu kết hp vi nhng kiến
thc lun và thc tin v hot động xut khu để rút ra nhng kết lun
đề xut ch yếu.
Cu trúc ca khoá lun
Khoá lun gm ba chƣơng:
Chƣơng 1: Tng quan hot động xut khu rau qu Vit Nam.
Chƣơng 2: Thc trng xut khu rau qu ca Tng công ty Rau qu,
nông sn
Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng mt s gii pháp đẩy mnh xut khu
rau qu ti Tng công ty Rau qu, nông sn
Em xin chân thành cm ơn các thy giáo, cô giáo cùng toàn th các cán
b ging dy và công tác ti trƣờng Đại hc Ngoi thƣơng Hà Ni đã hết lòng
dy d giúp đỡ em trong sut thi gian qua. Xin cm ơn các bác, các
chú công tác ti Tng công ty Rau qu, nông sn đã to điu kin giúp đỡ i
tìm hiu và cung cp các d liu thng cn thiết để hoàn thành khoá lun
y.
Đặc bit em xin gi ti cô giáo ThS. Đào Th Thu Giang, ngƣời đã tn
tình hƣớng dn em hoàn thành tt bn khoá lun này li cm ơn sâu sc nht.
Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty Rau quả, nông sản Nguyễn Thị Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT 2 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu Khoá luận tập trung nghiên cứu thực trạng xuất khẩu rau quả của Tổng công ty Rau quả, nông sản, trong đó có đề cập đến những nhân tố ảnh hƣởng đến hoạt động kinh doanh xuất khẩu của Tổng công ty, nghiên cứu năng lực cạnh tranh của Tổng công ty trong xuất khẩu rau quả đồng thời đƣa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm thúc đẩy hoạt động xuất khẩu rau quả của Tổng công ty Rau quả, nông sản. Phƣơng pháp nghiên cứu Khoá luận sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ: thống kê, tổng hợp, phân tích, so sánh, đánh giá, dự báo, bảng biểu kết hợp với những kiến thức lý luận và thực tiễn về hoạt động xuất khẩu để rút ra những kết luận và đề xuất chủ yếu. Cấu trúc của khoá luận Khoá luận gồm ba chƣơng:  Chƣơng 1: Tổng quan hoạt động xuất khẩu rau quả Việt Nam.  Chƣơng 2: Thực trạng xuất khẩu rau quả của Tổng công ty Rau quả, nông sản  Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty Rau quả, nông sản Em xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo cùng toàn thể các cán bộ giảng dạy và công tác tại trƣờng Đại học Ngoại thƣơng Hà Nội đã hết lòng dạy dỗ và giúp đỡ em trong suốt thời gian qua. Xin cảm ơn các bác, các cô chú công tác tại Tổng công ty Rau quả, nông sản đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi tìm hiểu và cung cấp các dữ liệu thống kê cần thiết để hoàn thành khoá luận này. Đặc biệt em xin gửi tới cô giáo ThS. Đào Thị Thu Giang, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn em hoàn thành tốt bản khoá luận này lời cảm ơn sâu sắc nhất.
Mt s gii pháp đẩy mnh xut khu rau qu ti Tng công ty Rau qu, nông sn
Nguyn Th Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT
3
CHƢƠNG I
TNG QUAN HOT ĐNG XUT KHU RAU QU VIT NAM
1.1. KHÁI QUÁT CHUNG V RAU QU XUT KHU VIT NAM
1.1.1. V trí ca rau qu trong nn kinh tế quc dân
Rau qu không ch sn phm thiết yếu trong cơ cu ba ăn ca n
cƣ trong xu thế thu nhp đời sng dân cƣ ngày ng đƣợc ci thin
nhanh, nó còn là sn phm để nâng cao đời sng. Dân s quc gia ngày càng
tăng, đời sng xã hi ngày càng phát trin thì nhu cu, đòi hi v khi lƣợng,
cht lƣợng rau qu cũng ln hơn, tt hơn. Hin nay, xu hƣớng tiêu dùng trong
tƣơng lai ca nhiu quc gia trên thế gii cũng nhƣ Vit Nam s thay đổi
ln, tc là tăng dinh dƣỡng bng thc vt và các loi sinh t khác có trong rau
qu, s dng đồ ung pha trn nhiu nƣớc qu nguyên cht, mt khác gim
tiêu dùng các loi thc phm nhiu cht béo, tinh bột… S tiêu dùng mt s
loi rau qu đặc sn n đƣợc coi là mt du hiu ca đời sng cao. Điu này
thgii ti sao các nƣớc công nghip phát trin li sn xut, tiêu ng
ngày càng nhiu các loi rau qu, cũng nhƣ nhp khu ngày càng nhiu để
đáp ng đủ nhu cu. Trong điu kin đó, Vit Nam đã đẩy mnh sn xut
xut khu rau qu, đƣa sn xut xut khu rau qu tr thành mt trong
nhng ngành quan trng trong phát trin kinh tế ca mình.
Vit Nam điu kin khu th nhƣỡng khá thun li cho vic
trng trt các loi rau, hoa, qu để phc v cho nhu cu tiêu dùng trong nƣớc
xut khu. Phát trin sn xut xut khu các loi rau, hoa, qu để thay
thế cho nhng cây trng khác hiu qu kinh tế thp, qua đó chuyn
dch cơ cu trong nông nghip, to vic làm, tăng thu nhp cho nông dân, góp
phn vào tăng trƣởng xut khu hàng hoá ca c nƣớc rt cn thiết. Hơn
na, đây li mt lĩnh vc kinh tế ý nghĩa hi và nhân văn rt to ln,
góp phn a đói gim nghèo cho mt b phn xã hi quan trng vi 70% là
Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty Rau quả, nông sản Nguyễn Thị Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT 3 CHƢƠNG I TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU RAU QUẢ VIỆT NAM 1.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ RAU QUẢ XUẤT KHẨU VIỆT NAM 1.1.1. Vị trí của rau quả trong nền kinh tế quốc dân Rau quả không chỉ là sản phẩm thiết yếu trong cơ cấu bữa ăn của dân cƣ mà trong xu thế thu nhập và đời sống dân cƣ ngày càng đƣợc cải thiện nhanh, nó còn là sản phẩm để nâng cao đời sống. Dân số quốc gia ngày càng tăng, đời sống xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu, đòi hỏi về khối lƣợng, chất lƣợng rau quả cũng lớn hơn, tốt hơn. Hiện nay, xu hƣớng tiêu dùng trong tƣơng lai của nhiều quốc gia trên thế giới cũng nhƣ Việt Nam có sự thay đổi lớn, tức là tăng dinh dƣỡng bằng thực vật và các loại sinh tố khác có trong rau quả, sử dụng đồ uống pha trộn nhiều nƣớc quả nguyên chất, mặt khác giảm tiêu dùng các loại thực phẩm nhiều chất béo, tinh bột… Sự tiêu dùng một số loại rau quả đặc sản còn đƣợc coi là một dấu hiệu của đời sống cao. Điều này có thể lý giải tại sao các nƣớc công nghiệp phát triển lại sản xuất, tiêu dùng ngày càng nhiều các loại rau quả, cũng nhƣ nhập khẩu ngày càng nhiều để đáp ứng đủ nhu cầu. Trong điều kiện đó, Việt Nam đã đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu rau quả, đƣa sản xuất và xuất khẩu rau quả trở thành một trong những ngành quan trọng trong phát triển kinh tế của mình. Việt Nam có điều kiện khí hậu và thổ nhƣỡng khá thuận lợi cho việc trồng trọt các loại rau, hoa, quả để phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng trong nƣớc và xuất khẩu. Phát triển sản xuất và xuất khẩu các loại rau, hoa, quả để thay thế cho những cây trồng khác có hiệu quả kinh tế thấp, qua đó mà chuyển dịch cơ cấu trong nông nghiệp, tạo việc làm, tăng thu nhập cho nông dân, góp phần vào tăng trƣởng xuất khẩu hàng hoá của cả nƣớc là rất cần thiết. Hơn nữa, đây lại là một lĩnh vực kinh tế có ý nghĩa xã hội và nhân văn rất to lớn, góp phần xóa đói giảm nghèo cho một bộ phận xã hội quan trọng với 70% là
Mt s gii pháp đẩy mnh xut khu rau qu ti Tng công ty Rau qu, nông sn
Nguyn Th Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT
4
nông dân, đời sng còn rt khó khăn, din tích đất canh tác đang b thu hp.
Do vy, vic tp trung sc để phát trin cho đƣợc ngành này đi lên li càng có
ý nghĩa kinh tế, chính tr xã hi cc k quan trng.
1.1.2. Đặc đim ca rau qu xut khu Vit Nam
Vit Nam nm trong khu vc nhit đới gió mùa nên các loi thc vt,
rau qu cũng nhƣ các sn phm lƣơng thc rt phong phú và đa dng. nƣớc
ta, ngh trng rau qu đã hình thành t rt lâu cùng vi s phát trin ca nn
sn xut nông nghip. Song song vi vic phát trin sn xut lƣơng thc, phát
trin rau qu cũng khai thác mt li thế khác ca đất nƣớc, đồng thi đáp
ng đƣợc nhu cu thiết yếu ngày càng tăng ca đời sng nhân dân.
Rau qu là sn phm nông nghip mang nhng đặc đim khác vi các
sn phm ca các ngành khác. i chung sn phm rau qu xut khu đƣợc
chia thành hai dng: rau qu tƣơi và rau qu chế biến.
Rau qu tươi:
Rau qu tƣơi sn phm tƣơi nên vn gi nguyên đƣợc m lƣợng
cht dinh dƣỡng, mang li nhng hƣơng v đặc trƣng ca rau qu nhit đới.
Nhƣng rau qu tƣơi li mt hàng d hng; không để đƣợc lâu; khai thác
theo thi v ph thuc vào thi tiết, khí hu, đất đai; cht lƣợng gim
mnh nếu không đƣợc bo qun tt sau khi thu hoch.
Rau tƣơi xut khu ca Vit Nam còn ít chng loi chƣa phong phú
trƣớc mt chƣa kh năng xut khu vi khi lƣợng ln vì rau qu xut
khu dƣới dng tƣơi ngoài vic cn có ging tt đảm bo cht lƣợng màu sc,
hƣơng v phù hp nhu cu ca khách hàng, đòi hi có đầu tƣ ln: thiết b lnh
tiên tiến đảm bo rau qu không b mt nƣớc, kho cha phƣơng tin vn
chuyn lnh. Các loi rau tƣơi xut khu ch yếu ca Vit Nam là ci bp, ci
xanh, ngô ngt, cà tím, các loi đậu, khoai tây
Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty Rau quả, nông sản Nguyễn Thị Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT 4 nông dân, đời sống còn rất khó khăn, diện tích đất canh tác đang bị thu hẹp. Do vậy, việc tập trung sức để phát triển cho đƣợc ngành này đi lên lại càng có ý nghĩa kinh tế, chính trị xã hội cực kỳ quan trọng. 1.1.2. Đặc điểm của rau quả xuất khẩu Việt Nam Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa nên các loại thực vật, rau quả cũng nhƣ các sản phẩm lƣơng thực rất phong phú và đa dạng. Ở nƣớc ta, nghề trồng rau quả đã hình thành từ rất lâu cùng với sự phát triển của nền sản xuất nông nghiệp. Song song với việc phát triển sản xuất lƣơng thực, phát triển rau quả cũng là khai thác một lợi thế khác của đất nƣớc, đồng thời đáp ứng đƣợc nhu cầu thiết yếu ngày càng tăng của đời sống nhân dân. Rau quả là sản phẩm nông nghiệp mang những đặc điểm khác với các sản phẩm của các ngành khác. Nói chung sản phẩm rau quả xuất khẩu đƣợc chia thành hai dạng: rau quả tƣơi và rau quả chế biến. Rau quả tươi: Rau quả tƣơi là sản phẩm tƣơi nên vẫn giữ nguyên đƣợc hàm lƣợng chất dinh dƣỡng, mang lại những hƣơng vị đặc trƣng của rau quả nhiệt đới. Nhƣng rau quả tƣơi lại là mặt hàng dễ hỏng; không để đƣợc lâu; khai thác theo thời vụ và phụ thuộc vào thời tiết, khí hậu, đất đai; chất lƣợng giảm mạnh nếu không đƣợc bảo quản tốt sau khi thu hoạch. Rau tƣơi xuất khẩu của Việt Nam còn ít và chủng loại chƣa phong phú và trƣớc mắt chƣa có khả năng xuất khẩu với khối lƣợng lớn vì rau quả xuất khẩu dƣới dạng tƣơi ngoài việc cần có giống tốt đảm bảo chất lƣợng màu sắc, hƣơng vị phù hợp nhu cầu của khách hàng, đòi hỏi có đầu tƣ lớn: thiết bị lạnh tiên tiến đảm bảo rau quả không bị mất nƣớc, kho chứa và phƣơng tiện vận chuyển lạnh. Các loại rau tƣơi xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam là cải bắp, cải xanh, ngô ngọt, cà tím, các loại đậu, khoai tây…
Mt s gii pháp đẩy mnh xut khu rau qu ti Tng công ty Rau qu, nông sn
Nguyn Th Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT
5
Trái li, hoa qu tƣơi xut khu phn ngày ng đa dng v chng
loi. Chui mt hàng xut khu t lâu, th nói truyn thng vi s
lƣợng cht lƣợng xut khu khá n định do áp dng k thut trng bng
cây ging nuôi cy mô. Ngoài ra còn : xoài, thanh long, nhãn, bƣởi…
Rau qu chế biến:
Rau qu chế biến có th gi đƣợc lâu dài, thun li trong vic s dng,
vn chuyn, nhƣng hƣơng v b gim sút so vi rau qu tƣơi, giá thành li cao
hơn do đã qua chế biến. Rau qu chế biến th chia thành hai loi: sơ chế
hay chế biến th công và chế biến công nghip.
Sơ chế chế biến th công: các công đon chế biến đƣợc tiến nh
đơn gin, mang nhiu tính cht th công nhƣ: phơi, sy khô, mui, ép nƣớc
hoa qu, nƣớc cô đặc, mt ô mai... Sơ chếchế biến th công rau qu Vit
Nam đƣợc tiến hành vi t trng nh dùng cho công nghip thc phm
xut khu.
Chế biến công nghip: Các công đon chế biến đƣợc tiến hành ch yếu
bng dây chuyn máy móc và có các công ngh chế biến ch yếu: đông lnh,
đóng hp, ép nƣớc, nƣớc qu đặc, hoa qu nghin. Chế biến công nghip
Vit Nam đƣợc lƣu ý tiến hành t lâu song tính đến nay s rau qu tƣơi
đƣợc chế biến công nghip vn còn hn chế. Vit Nam nƣớc có nhiu qu
nhit đới có th chế biến thành nƣớc qu và nƣớc cô đặc vi chng loi phong
phú đáp ng nhu cu ca th trƣờng thế gii nhƣ: da, đu đủ, xoài, chôm
chôm, sa da, cam, táo, i, mãng cu, dâu tây, dƣa hu, thanh long.
1.1.3. Vai trò ca xut khu rau qu
Rau quloi sn phm rt cn thiết cho con ngƣời, và nhu cu v rau
qunhu cu thƣờng xuyên, liên tc và không th thiếu đƣợc. Vi tình hình
dân s thế gii ngày càng tăng, đời sng hi ngày càng phát trin thì nhu
cu và đòi hi v khi lƣợng, cht lƣợng rau qu cũng ln hơn, tt hơn. Vit
Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty Rau quả, nông sản Nguyễn Thị Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT 5 Trái lại, hoa quả tƣơi xuất khẩu có phần ngày càng đa dạng về chủng loại. Chuối là mặt hàng xuất khẩu từ lâu, có thể nói là truyền thống với số lƣợng và chất lƣợng xuất khẩu khá ổn định do áp dụng kỹ thuật trồng bằng cây giống nuôi cấy mô. Ngoài ra còn có: xoài, thanh long, nhãn, bƣởi… Rau quả chế biến: Rau quả chế biến có thể giữ đƣợc lâu dài, thuận lợi trong việc sử dụng, vận chuyển, nhƣng hƣơng vị bị giảm sút so với rau quả tƣơi, giá thành lại cao hơn do đã qua chế biến. Rau quả chế biến có thể chia thành hai loại: sơ chế hay chế biến thủ công và chế biến công nghiệp. Sơ chế và chế biến thủ công: các công đoạn chế biến đƣợc tiến hành đơn giản, mang nhiều tính chất thủ công nhƣ: phơi, sấy khô, muối, ép nƣớc hoa quả, nƣớc cô đặc, mứt ô mai... Sơ chế và chế biến thủ công rau quả ở Việt Nam đƣợc tiến hành với tỷ trọng nhỏ dùng cho công nghiệp thực phẩm và xuất khẩu. Chế biến công nghiệp: Các công đoạn chế biến đƣợc tiến hành chủ yếu bằng dây chuyền máy móc và có các công nghệ chế biến chủ yếu: đông lạnh, đóng hộp, ép nƣớc, nƣớc quả cô đặc, hoa quả nghiền. Chế biến công nghiệp ở Việt Nam đƣợc lƣu ý và tiến hành từ lâu song tính đến nay số rau quả tƣơi đƣợc chế biến công nghiệp vẫn còn hạn chế. Việt Nam là nƣớc có nhiều quả nhiệt đới có thể chế biến thành nƣớc quả và nƣớc cô đặc với chủng loại phong phú đáp ứng nhu cầu của thị trƣờng thế giới nhƣ: dứa, đu đủ, xoài, chôm chôm, sữa dừa, cam, táo, ổi, mãng cầu, dâu tây, dƣa hấu, thanh long. 1.1.3. Vai trò của xuất khẩu rau quả Rau quả là loại sản phẩm rất cần thiết cho con ngƣời, và nhu cầu về rau quả là nhu cầu thƣờng xuyên, liên tục và không thể thiếu đƣợc. Với tình hình dân số thế giới ngày càng tăng, đời sống xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu và đòi hỏi về khối lƣợng, chất lƣợng rau quả cũng lớn hơn, tốt hơn. Việt
Mt s gii pháp đẩy mnh xut khu rau qu ti Tng công ty Rau qu, nông sn
Nguyn Th Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT
6
Nam là mt nƣớc nông nghip vi khí hu nhit đới gió mùa rt thích hp cho
các loi cây trng phát trin, đặc bit c loi y ăn trái các loi rau,
cùng vi lc lƣợng lao động di dào, nƣớc ta hoàn toàn li thế trong sn
xut xut khu các sn phm t nông nghip rau qu mt trong
nhng mt hàng cn đƣợc phát trin để khai thác ti đa nhng li thế có sn.
Vic đặt nn sn xut nông nghip nƣớc ta trong quan h vi th trƣờng
trong nƣớc cũng nhƣ th trƣờng ngoài nƣớc s đem li nhiu li ích to ln.
Chính vy, xut khu rau qu vai trò hết sc quan trng. Điu đó th
hin các mt sau:
Th nht, xut khu rau qu mt trong nhng gii pháp quan trng
to ngun ngoi t mnh phc v cho s phát trin kinh tế. Vit Nam là nƣớc
kinh tế đang phát trin trong đó nông nghip chiếm t trng ln trong nn
kinh tế. Mun đẩy nhanh phát trin kinh tế phi thc hin công nghip hoá,
hin đại hoá nn kinh tế. Điu đó đòi hi phi có vn, có thiết b, máy móc,
công ngh sn xut tiên tiến. Trong điu kin kinh tế chƣa phát trin, mun có
thiết b, máy móc và công ngh tiên tiến cn phi nhp t nƣớc ngoài, nghĩa là
cn phi có ngoi t.
Th hai, xut khu rau qu to điu kin m rng quy sn xut
nông nghip, góp phn quan trng khai thác các ngun li t nhiên, to thêm
vic làm, tăng thêm thu nhp cho ngƣời lao động, to điu kin thun li cho
vic xoá đói gim nghèo và gii quyết các vn đề xã hi khác nông thôn.
Sau nhng năm đổi mi, sn xut rau qu nƣớc ta có bƣớc phát trin v
cht. Điu đó không ch biu hin lƣợng rau qu sn xut ra ngày càng tăng
n biu hin vic to thêm nhiu vic làm trong nông nghip, nông
thôn, thu nhp ca các tng lp trong nông thôn ngày ng tăng, đói nghèo
đang tng bƣớc đƣợc khc phc. Đó là nhng thành tu rt cơ bn và cũng rt
quan trng ca ngành rau qu nƣớc ta trong nhng năm va qua.
Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty Rau quả, nông sản Nguyễn Thị Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT 6 Nam là một nƣớc nông nghiệp với khí hậu nhiệt đới gió mùa rất thích hợp cho các loại cây trồng phát triển, đặc biệt là các loại cây ăn trái và các loại rau, cùng với lực lƣợng lao động dồi dào, nƣớc ta hoàn toàn có lợi thế trong sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm từ nông nghiệp mà rau quả là một trong những mặt hàng cần đƣợc phát triển để khai thác tối đa những lợi thế có sẵn. Việc đặt nền sản xuất nông nghiệp nƣớc ta trong quan hệ với thị trƣờng trong nƣớc cũng nhƣ thị trƣờng ngoài nƣớc sẽ đem lại nhiều lợi ích to lớn. Chính vì vậy, xuất khẩu rau quả có vai trò hết sức quan trọng. Điều đó thể hiện ở các mặt sau: Thứ nhất, xuất khẩu rau quả là một trong những giải pháp quan trọng tạo nguồn ngoại tệ mạnh phục vụ cho sự phát triển kinh tế. Việt Nam là nƣớc kinh tế đang phát triển trong đó nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế. Muốn đẩy nhanh phát triển kinh tế phải thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế. Điều đó đòi hỏi phải có vốn, có thiết bị, máy móc, công nghệ sản xuất tiên tiến. Trong điều kiện kinh tế chƣa phát triển, muốn có thiết bị, máy móc và công nghệ tiên tiến cần phải nhập từ nƣớc ngoài, nghĩa là cần phải có ngoại tệ. Thứ hai, xuất khẩu rau quả tạo điều kiện mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp, góp phần quan trọng khai thác các nguồn lợi tự nhiên, tạo thêm việc làm, tăng thêm thu nhập cho ngƣời lao động, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xoá đói giảm nghèo và giải quyết các vấn đề xã hội khác ở nông thôn. Sau những năm đổi mới, sản xuất rau quả nƣớc ta có bƣớc phát triển về chất. Điều đó không chỉ biểu hiện ở lƣợng rau quả sản xuất ra ngày càng tăng mà còn biểu hiện ở việc tạo thêm nhiều việc làm trong nông nghiệp, nông thôn, thu nhập của các tầng lớp trong nông thôn ngày càng tăng, đói nghèo đang từng bƣớc đƣợc khắc phục. Đó là những thành tựu rất cơ bản và cũng rất quan trọng của ngành rau quả nƣớc ta trong những năm vừa qua.
Mt s gii pháp đẩy mnh xut khu rau qu ti Tng công ty Rau qu, nông sn
Nguyn Th Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT
7
Th ba, xut khu rau qu góp phn nâng cao hiu qu sn xut rau
qu, nhn đƣợc sn phm rau qu vi giá c cao hơn. Cơ s kinh tế ca xu
hƣớng đó là li ích ca các tác nhân khi tham gia vào quá trình đó thƣờng ln
hơn khi không tham gia vào giao thƣơng quc tế. Trong đó, nhóm các nƣớc
nhp khu nông sn tìm cách xut khu tƣ bn, tìm môi trƣờng đầu tƣ li
v mt tài chính, nhóm các nƣớc xut khu nông sn tìm cách khai thác li
thế v tài nguyên thiên nhiên, lao động rẻ… để phát trin kinh tế. Tuy nhiên,
trong nhiu trƣờng hp do xut khu nông sn dng thô nên hiu qu chƣa
tht cao. Nhƣng nếu không xut khu nông sn, lƣợng tiêu th trong nƣớc
tăng s làm giá c gim sút. Hiu qu sn xut nông nghip s b gim mnh.
Đẩy mnh xut khu rau qu đòn by để kích thích sn xut nông
nghip phát trin. Trong điu kin kh năng thanh toán trong nƣớc chƣa cao,
kh năng tiêu th sn phm rau qu chƣa ln, thì vi mt lƣợng rau qu sn
xut ra chƣa nhiu nhƣ hin nay song đã có tình trạng “thừa” sản phm. Nếu
tiếp tc khuyến khích sn xut, ttình trng ế tha càng nguy cơ trm
trng hơn. Do đó, cn thiết phi m rng xut khu sang th trƣờng thế gii để
th m rng quy mô sn xut và nâng cao hiu qu kinh tế.
Th tƣ, đẩy mnh xut khu rau qu cũng đòn by để thúc đẩy quá
trình chuyn dch cơ cu sn xut nông nghip theo hƣớng công nghip hoá
hƣớng v xut khu. Ngày nay, nông dân th trng các loi cây trng phi
lƣơng thc nhƣng li gii quyết đƣợc vn đề lƣơng thc vi hiu qu cao hơn.
Hàng vn h nông dân vùng trung du và min núi phía Bc đã trng vi, trng
mn trên đất trƣớc kia h trng ngô, sắn… Với vic xut khu rau qu,
va đáp ng đƣợc nhu cu v rau qu cho th trƣờng trong và ngoài nƣớc, va
đảm bo vn đề lƣơng thc ca ngƣời nông dân và đem li cho h ngun thu
nhp để nâng cao đời sng.
Th năm, xut khu rau qu góp phn to mc mi quan h kinh tế
đối ngoi làm cho quan h kinh tế chính tr ch động hơn. Mt s nƣớc kinh
Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty Rau quả, nông sản Nguyễn Thị Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT 7 Thứ ba, xuất khẩu rau quả góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất rau quả, nhờ bán đƣợc sản phẩm rau quả với giá cả cao hơn. Cơ sở kinh tế của xu hƣớng đó là lợi ích của các tác nhân khi tham gia vào quá trình đó thƣờng lớn hơn khi không tham gia vào giao thƣơng quốc tế. Trong đó, nhóm các nƣớc nhập khẩu nông sản tìm cách xuất khẩu tƣ bản, tìm môi trƣờng đầu tƣ có lợi về mặt tài chính, nhóm các nƣớc xuất khẩu nông sản tìm cách khai thác lợi thế về tài nguyên thiên nhiên, lao động rẻ… để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, trong nhiều trƣờng hợp do xuất khẩu nông sản ở dạng thô nên hiệu quả chƣa thật cao. Nhƣng nếu không xuất khẩu nông sản, lƣợng tiêu thụ trong nƣớc tăng sẽ làm giá cả giảm sút. Hiệu quả sản xuất nông nghiệp sẽ bị giảm mạnh. Đẩy mạnh xuất khẩu rau quả là đòn bẩy để kích thích sản xuất nông nghiệp phát triển. Trong điều kiện khả năng thanh toán trong nƣớc chƣa cao, khả năng tiêu thụ sản phẩm rau quả chƣa lớn, thì với một lƣợng rau quả sản xuất ra chƣa nhiều nhƣ hiện nay song đã có tình trạng “thừa” sản phẩm. Nếu tiếp tục khuyến khích sản xuất, thì tình trạng ế thừa càng có nguy cơ trầm trọng hơn. Do đó, cần thiết phải mở rộng xuất khẩu sang thị trƣờng thế giới để có thể mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế. Thứ tƣ, đẩy mạnh xuất khẩu rau quả cũng là đòn bẩy để thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hƣớng công nghiệp hoá hƣớng về xuất khẩu. Ngày nay, nông dân có thể trồng các loại cây trồng phi lƣơng thực nhƣng lại giải quyết đƣợc vấn đề lƣơng thực với hiệu quả cao hơn. Hàng vạn hộ nông dân vùng trung du và miền núi phía Bắc đã trồng vải, trồng mận trên đất mà trƣớc kia họ trồng ngô, sắn… Với việc xuất khẩu rau quả, vừa đáp ứng đƣợc nhu cầu về rau quả cho thị trƣờng trong và ngoài nƣớc, vừa đảm bảo vấn đề lƣơng thực của ngƣời nông dân và đem lại cho họ nguồn thu nhập để nâng cao đời sống. Thứ năm, xuất khẩu rau quả góp phần tạo mở các mối quan hệ kinh tế đối ngoại làm cho quan hệ kinh tế chính trị chủ động hơn. Một số nƣớc kinh
Mt s gii pháp đẩy mnh xut khu rau qu ti Tng công ty Rau qu, nông sn
Nguyn Th Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT
8
tế phát trin đã s dng xut khu nông sn, xut khu rau qu nói riêng m
con bài chính tr trong các quan h đối ngoi. vy, gii quyết tt nhu cu
v nông sn là điu quan trng để n định xã hi, gi vng ch quyn dân tc.
Điu này cho thy, xut khu nông sn có vai trò to ln không ch vi c
nƣớc kinh tế phát trin mà c các nƣớc chm phát trin.
1.2. NHNG THUN LI KHÓ KHĂN TRONG SN XUT
XUT KHU RAU QU VIT NAM
1.2.1. Thun li
1.2.1.1. Điu kin t nhiên
V v trí địa lý:
Vit Nam nm vòng cung Cu Á - Thái Bình Dƣơng, nơi đang
din ra nhng dòng giao lƣu kinh tế sôi động ha hn nhng bƣớc phát
trin trong tƣơng lai. Nm trên các tuyến giao thông quc tế quan trng vi h
thng cng bin, là ca ngõ không ch cho nn kinh tế Vit Nam mà còn cho
các quc gia khác. Nh v trí đa lý thun li, Vit Nam có th xut khu rau
qu tƣơi đi hu hết các th trƣờng ln ca thế gii, đặc bit là th trƣờng vùng
Đông Bc Á, vi thi gian vn chuyn ngn, chi phí thp. Đây li thế so
vi các nƣớc nm sâu trong lc địa hoc nm nhng nơi ít din ra các hot
động thƣơng mi quc tế trên bin. Li thế v địa lý đãđang đƣợc nƣớc ta
khai thác để phát trin thƣơng mi quc tế.
V khí hu:
Vit Nam vi nhiu vùng tiu khí hu khác nhau, phn ln mang tính
cht nhit đới, mt phn mang tính cht cn nhit đới và ôn đới, đã hình thành
các vùng sinh thái nông nghip khác nhau vi nhng sn phm rau qu đa
dng, đƣợc trng khp các vùng trong c nƣớc. Khí hu nƣớc ta th chia
thành ba min khí hu nhƣ sau: Min Bc bn mùa trong năm, a
đông rt thích hp cho c cây cn nhit đới nhit đới nhƣ: nhãn, vi,
Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty Rau quả, nông sản Nguyễn Thị Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT 8 tế phát triển đã sử dụng xuất khẩu nông sản, xuất khẩu rau quả nói riêng làm con bài chính trị trong các quan hệ đối ngoại. Vì vậy, giải quyết tốt nhu cầu về nông sản là điều quan trọng để ổn định xã hội, giữ vững chủ quyền dân tộc. Điều này cho thấy, xuất khẩu nông sản có vai trò to lớn không chỉ với các nƣớc kinh tế phát triển mà cả các nƣớc chậm phát triển. 1.2. NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN TRONG SẢN XUẤT VÀ XUẤT KHẨU RAU QUẢ VIỆT NAM 1.2.1. Thuận lợi 1.2.1.1. Điều kiện tự nhiên Về vị trí địa lý: Việt Nam nằm ở vòng cung Châu Á - Thái Bình Dƣơng, là nơi đang diễn ra những dòng giao lƣu kinh tế sôi động và hứa hẹn những bƣớc phát triển trong tƣơng lai. Nằm trên các tuyến giao thông quốc tế quan trọng với hệ thống cảng biển, là cửa ngõ không chỉ cho nền kinh tế Việt Nam mà còn cho các quốc gia khác. Nhờ vị trí địa lý thuận lợi, Việt Nam có thể xuất khẩu rau quả tƣơi đi hầu hết các thị trƣờng lớn của thế giới, đặc biệt là thị trƣờng vùng Đông Bắc Á, với thời gian vận chuyển ngắn, chi phí thấp. Đây là lợi thế so với các nƣớc nằm sâu trong lục địa hoặc nằm ở những nơi ít diễn ra các hoạt động thƣơng mại quốc tế trên biển. Lợi thế về địa lý đã và đang đƣợc nƣớc ta khai thác để phát triển thƣơng mại quốc tế. Về khí hậu: Việt Nam với nhiều vùng tiểu khí hậu khác nhau, phần lớn mang tính chất nhiệt đới, một phần mang tính chất cận nhiệt đới và ôn đới, đã hình thành các vùng sinh thái nông nghiệp khác nhau với những sản phẩm rau quả đa dạng, đƣợc trồng khắp các vùng trong cả nƣớc. Khí hậu nƣớc ta có thể chia thành ba miền khí hậu nhƣ sau: Miền Bắc có bốn mùa trong năm, có mùa đông rõ rệt thích hợp cho các cây cận nhiệt đới và nhiệt đới nhƣ: nhãn, vải,
Mt s gii pháp đẩy mnh xut khu rau qu ti Tng công ty Rau qu, nông sn
Nguyn Th Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT
9
cam…, cũng th phát trin các loi rau qu mang tính ôn đới nhƣchua,
khoai tây, rau ăn lá; Min Nam nhit đ quanh năm luôn n định, ít biến
động, có hai mùa khô và mùa mƣa rt thích hp cho các loi cây nhit đới cn
xích đạo nhƣ các cây ăn qu: thanh long, dƣa hu, xoài, da, chui, mít …;
Min Trung khí hu trung gian gia hai min Bc Nam, mùa mƣa đến
chm thích hp vi các loi cây nhit đới (dứa…). S khác nhau v khí hu
gia các min và trong tng vùng to thun li cho nƣớc ta phát trin mt nn
nông nghip đa canh vi sn phm nông nghip phong phú, đa dng.
V đất đai:
Din tích đất c nƣớc vào khong 330.363 km
2
trong đó ti 50%
đất nông nghip ngƣ nghip. Điu kin khí hu nhit đới, mƣa nng điu
hoà đã giúp cho đất đai tr nên màu m và có độ m ln. Đây là mt thun li
đáng k cho vic gieo trng các loi rau và phát trin y ăn qu. Đặc bit
các loi cây va ƣa nhit, va ƣa m nhƣ chui, da, xoài… Nói chung, cht
lƣợng đất đai ca nƣớc ta rt tt, phong phú v chng loi, đất tng canh
tác dày, kết cu tơi xp, cht dinh dƣỡng khá cao cho phép phát trin các loi
rau, qu phong phú.
1.2.1.2. Lao động
Ngun lao động di dào, giá nhân công r cũng mt li thế đáng k
trong vic sn xut xut khu rau qu nƣớc ta. Vit Nam mt nƣớc
nông nghip vi 50% dân s đang tui lao động. Đây là mt lc lƣợng lao
động di dào cung cp cho các ngành sn xut nói chung ngành sn xut,
chế biến, xut khu rau qu nói riêng. Và đặc bit nông dân nƣớc ta có nhiu
kinh nghim trong canh tác vƣờn qu, rung rau. Theo nguyên li thế so
sánh: mt nƣớc s sn xut xut khu nhng loi hàng hoá vic sn
xut ra chúng s dng nhiu yếu t r tƣơng đối sn ca nƣớc đó.
Ngành sn xut chế biến rau qu s dng nhiu lao động trong tt c c
khâu: gieo trng, chăm sóc, chế biến… bi vì, v cơ bn sn xut nông nghip
Một số giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu rau quả tại Tổng công ty Rau quả, nông sản Nguyễn Thị Thu Hà Anh 5 - K42B - KTNT 9 cam…, cũng có thể phát triển các loại rau quả mang tính ôn đới nhƣ cà chua, khoai tây, rau ăn lá; Miền Nam có nhiệt độ quanh năm luôn ổn định, ít biến động, có hai mùa khô và mùa mƣa rất thích hợp cho các loại cây nhiệt đới cận xích đạo nhƣ các cây ăn quả: thanh long, dƣa hấu, xoài, dứa, chuối, mít …; Miền Trung có khí hậu trung gian giữa hai miền Bắc Nam, mùa mƣa đến chậm thích hợp với các loại cây nhiệt đới (dứa…). Sự khác nhau về khí hậu giữa các miền và trong từng vùng tạo thuận lợi cho nƣớc ta phát triển một nền nông nghiệp đa canh với sản phẩm nông nghiệp phong phú, đa dạng. Về đất đai: Diện tích đất cả nƣớc vào khoảng 330.363 km 2 trong đó có tới 50% là đất nông nghiệp và ngƣ nghiệp. Điều kiện khí hậu nhiệt đới, mƣa nắng điều hoà đã giúp cho đất đai trở nên màu mỡ và có độ ẩm lớn. Đây là một thuận lợi đáng kể cho việc gieo trồng các loại rau và phát triển cây ăn quả. Đặc biệt là các loại cây vừa ƣa nhiệt, vừa ƣa ẩm nhƣ chuối, dừa, xoài… Nói chung, chất lƣợng đất đai của nƣớc ta rất tốt, phong phú về chủng loại, đất có tầng canh tác dày, kết cấu tơi xốp, chất dinh dƣỡng khá cao cho phép phát triển các loại rau, quả phong phú. 1.2.1.2. Lao động Nguồn lao động dồi dào, giá nhân công rẻ cũng là một lợi thế đáng kể trong việc sản xuất và xuất khẩu rau quả ở nƣớc ta. Việt Nam là một nƣớc nông nghiệp với 50% dân số đang ở tuổi lao động. Đây là một lực lƣợng lao động dồi dào cung cấp cho các ngành sản xuất nói chung và ngành sản xuất, chế biến, xuất khẩu rau quả nói riêng. Và đặc biệt nông dân nƣớc ta có nhiều kinh nghiệm trong canh tác vƣờn quả, ruộng rau. Theo nguyên lý lợi thế so sánh: một nƣớc sẽ sản xuất và xuất khẩu những loại hàng hoá mà việc sản xuất ra chúng sử dụng nhiều yếu tố rẻ và tƣơng đối sẵn có của nƣớc đó. Ngành sản xuất và chế biến rau quả sử dụng nhiều lao động trong tất cả các khâu: gieo trồng, chăm sóc, chế biến… bởi vì, về cơ bản sản xuất nông nghiệp