Khóa luận tốt nghiệp: Ảnh hưởng của lãi suất, tỷ giá hối đoái và lợi nhuận thị trường đối với lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng

4,072
645
87
Khóa lun tt nghip GVHD: Lê Tô Minh Tân
SVTH: Nguyn Th Ngc Tiên K43A TCNH Page i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan: Bản khóa
luận tốt nghiệp này công
trình nghiên cứu thực sự của
nhân, được thực hiện dựa trên
sở nghiên cứu thuyết, kiến
thức chuyên ngành, các đề tài
nghiên cứu nước ngoài dưới sự
hướng dẫn khoa học của thầy
Tô Minh Tân.
Các số liệu thu thập được,
bảng biểu kết quả phân tích
trong khóa luận trung thực,
các nhận xét, định hướng đưa ra
xuất phát từ thực tiễn. Đề tài
không trùng với bất đề tài
nghiên cứu khoa hay khóa luận
tốt nghiệp nào. Một lần nữa tôi
xin khẳng định về sự trung thực
của lời cam đoan trên.
Người thực hiện
Nguyễn Thị Ngọc Tiên
Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Lê Tô Minh Tân SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tiên – K43A TCNH Page i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: Bản khóa luận tốt nghiệp này là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân, được thực hiện dựa trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết, kiến thức chuyên ngành, các đề tài nghiên cứu nước ngoài dưới sự hướng dẫn khoa học của thầy Lê Tô Minh Tân. Các số liệu thu thập được, bảng biểu và kết quả phân tích trong khóa luận là trung thực, các nhận xét, định hướng đưa ra xuất phát từ thực tiễn. Đề tài không trùng với bất kì đề tài nghiên cứu khoa hay khóa luận tốt nghiệp nào. Một lần nữa tôi xin khẳng định về sự trung thực của lời cam đoan trên. Người thực hiện Nguyễn Thị Ngọc Tiên Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa lun tt nghip GVHD: Lê Tô Minh Tân
SVTH: Nguyn Th Ngc Tiên K43A TCNH Page ii
Li Cảm Ơn
Để hoàn thành đề tài này, tôi xin trân
trọng gửi lời cảm ơn đến ban giám hiệu
Trường Đại Học Kinh Tế Huế, các thầy
trong khoa Kế toán tài chính đã hướng dẫn,
giảng dạy, cung cấp kiến thức phương
pháp trong 4 năm học vừa qua.Với vốn kiến
thức được tiếp thu trong quá trình học tập,
không chỉ nền tảng cho quá trình nghiên
cứu đề tài mà còn là hành trang quý báu để
tôi bước vào đời một cách vững chắc tự
tin.
Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cảm
ơn chân thành đến Ban lãnh đạo Ngân hàng
Vietcombank chi nhánh Huế, đặc biệt các
anh chị đang công tác tại phòng Khách hàng
thể nhân đã tạo điều kiện giúp đỡ, cung
cấp số liệu những kinh nghiệm thực tế
để tôi hoàn thành tốt đề tài này.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn
chân thành sâu sắc nhất đến Thầy giáo
Minh Tân người đã dành nhiều thời
gian công sức trực tiếp hướng dẫn
giúp đỡ tôi hoàn thành tốt đề tài này.
Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Lê Tô Minh Tân SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tiên – K43A TCNH Page ii Lời Cảm Ơn Để hoàn thành đề tài này, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến ban giám hiệu Trường Đại Học Kinh Tế Huế, các thầy cô trong khoa Kế toán tài chính đã hướng dẫn, giảng dạy, cung cấp kiến thức và phương pháp trong 4 năm học vừa qua.Với vốn kiến thức được tiếp thu trong quá trình học tập, không chỉ là nền tảng cho quá trình nghiên cứu đề tài mà còn là hành trang quý báu để tôi bước vào đời một cách vững chắc và tự tin. Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban lãnh đạo Ngân hàng Vietcombank chi nhánh Huế, đặc biệt các anh chị đang công tác tại phòng Khách hàng thể nhân đã tạo điều kiện giúp đỡ, cung cấp số liệu và những kinh nghiệm thực tế để tôi hoàn thành tốt đề tài này. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất đến Thầy giáo Lê Tô Minh Tân người đã dành nhiều thời gian và công sức trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành tốt đề tài này. Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa lun tt nghip GVHD: Lê Tô Minh Tân
SVTH: Nguyn Th Ngc Tiên K43A TCNH Page iii
Cuôi cung, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu
sắc đến gia đình, bạn bè, những người thân
đã luôn theo sát, giúp đỡ ủng hộ tôi về
mặt tinh thần.
Mặc nhiều cố gắng nhưng do hạn
chế về mặt thời gian cũng như kinh nghiệm
thực tế nên đề tài không tránh khỏi những
thiếu sót nhất định.
Kính mong quý thầy cô tiếp tục, bổ sung
góp ý đ đề tài được hoàn thiện hơn.
Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!
Huế, tháng 5 năm 2013
Sinh viên thực hiện đề tài
Nguyễn Thị Ngọc Tiên
Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Lê Tô Minh Tân SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tiên – K43A TCNH Page iii Cuôi cung, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình, bạn bè, những người thân đã luôn theo sát, giúp đỡ và ủng hộ tôi về mặt tinh thần. Mặc dù có nhiều cố gắng nhưng do hạn chế về mặt thời gian cũng như kinh nghiệm thực tế nên đề tài không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Kính mong quý thầy cô tiếp tục, bổ sung góp ý để đề tài được hoàn thiện hơn. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn! Huế, tháng 5 năm 2013 Sinh viên thực hiện đề tài Nguyễn Thị Ngọc Tiên Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa lun tt nghip GVHD: Lê Tô Minh Tân
SVTH: Nguyn Th Ngc Tiên K43A TCNH Page iv
MC LC
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ..................................................................................................10
1.Lí do thc hiện đề tài....................................................................................................10
2.Mc tiêu nghiên cu.......................................................................................................2
3.Phạm vi, đối tượng nghiên cu.......................................................................................3
4.Phương pháp nghiên cứu:...............................................................................................3
5.Kết cu của đề tài: ..........................................................................................................3
PHN 2: NI DUNG VÀ KT QU NGHIÊN CU....................................................5
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN V LÃI SUT VÀ T GIÁ HỐI ĐOÁI ...........................5
1.1. Cơ sở lí lun. ............................................................................................................. 5
1.1.1. Nhng vấn đề cơ bản v lãi sut và t giá hối đoái................................................ 5
1.1.2. Tác động ca lãi sut, t giá và th trường đến c phiếu: ....................................... 8
1.1.3. Các mô hình kinh tế v mi quan h gia lãi sut, t giá và li nhun c phiếu: 11
1.2. Cơ sở thc tin ........................................................................................................14
1.2.1. Thc tin nghiên cu v ảnh hưởng ca lãi sut, t giá hối đoái, lợi nhun
thịtrường vi li nhun c phiếu ngân hàng c ngoài .............................................14
1.2.2. Thc tin nghiên cu v ảnh hưởng ca lãi sut, t giá hối đoái, lợi nhun th
trường vi li nhun c phiếu ngân hàng Vit Nam:...................................................19
1.3. Mô hình s dng nghiên cu:...................................................................................20
1.3.1. Hi quy OLS: ........................................................................................................20
1.3.2. Mô hình hi quy GARCH (p, q)-M:...................................................................... 21
CHƯƠNG 2: NGUỒN D LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU..................... 24
2.1. D liu nghiên cu: .................................................................................................. 24
2.2. Phương pháp nghiên cứu:.........................................................................................25
2.2.1. Hi quy OLS và hi quy có biến gi:....................................................................25
2.2.2. Tính dng và kiểm định tính dng chui thi gian...............................................26
2.2.2.1. Chui thi gian và mô hình ARMA: .......................................................... 26
2.2.2.2. Tính dng (Stationary):.............................................................................. 27
2.2.3. Mô hình phương sai sai số thay đổi theo thi gian: ..............................................28
2.2.3.1. Mô hình ARCH (AutoRegressive Conditional Heteroshedasticity): ........... 28
Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Lê Tô Minh Tân SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tiên – K43A TCNH Page iv MỤC LỤC PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ..................................................................................................10 1.Lí do thực hiện đề tài....................................................................................................10 2.Mục tiêu nghiên cứu.......................................................................................................2 3.Phạm vi, đối tượng nghiên cứu.......................................................................................3 4.Phương pháp nghiên cứu:...............................................................................................3 5.Kết cấu của đề tài: ..........................................................................................................3 PHẦN 2: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU....................................................5 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LÃI SUẤT VÀ TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI ...........................5 1.1. Cơ sở lí luận. ............................................................................................................. 5 1.1.1. Những vấn đề cơ bản về lãi suất và tỷ giá hối đoái................................................ 5 1.1.2. Tác động của lãi suất, tỉ giá và thị trường đến cổ phiếu: ....................................... 8 1.1.3. Các mô hình kinh tế về mối quan hệ giữa lãi suất, tỷ giá và lợi nhuận cổ phiếu: 11 1.2. Cơ sở thực tiễn ........................................................................................................14 1.2.1. Thực tiễn nghiên cứu về ảnh hưởng của lãi suất, tỷ giá hối đoái, lợi nhuận thịtrường với lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng ở nước ngoài .............................................14 1.2.2. Thực tiễn nghiên cứu về ảnh hưởng của lãi suất, tỷ giá hối đoái, lợi nhuận thị trường với lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng ở Việt Nam:...................................................19 1.3. Mô hình sử dụng nghiên cứu:...................................................................................20 1.3.1. Hồi quy OLS: ........................................................................................................20 1.3.2. Mô hình hồi quy GARCH (p, q)-M:...................................................................... 21 CHƯƠNG 2: NGUỒN DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU..................... 24 2.1. Dữ liệu nghiên cứu: .................................................................................................. 24 2.2. Phương pháp nghiên cứu:.........................................................................................25 2.2.1. Hồi quy OLS và hồi quy có biến giả:....................................................................25 2.2.2. Tính dừng và kiểm định tính dừng chuỗi thời gian...............................................26 2.2.2.1. Chuỗi thời gian và mô hình ARMA: .......................................................... 26 2.2.2.2. Tính dừng (Stationary):.............................................................................. 27 2.2.3. Mô hình phương sai sai số thay đổi theo thời gian: ..............................................28 2.2.3.1. Mô hình ARCH (AutoRegressive Conditional Heteroshedasticity): ........... 28 Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa lun tt nghip GVHD: Lê Tô Minh Tân
SVTH: Nguyn Th Ngc Tiên K43A TCNH Page v
2.2.3.2. Mô hình GARCH (Generalised Autoregressive Conditional
Heteroskedasticity):................................................................................................ 30
CHƯƠNG 3: TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG LÃI SUT, T GIÁ HOẠT ĐỘNG
NIÊM YT CA C PHIU NGÂN HÀNG TRÊN TTCK VIT NAM.....................32
3.1. Tình hình biến động ca lãi sut: .............................................................................32
3.2. Tình hình biến động ca t giá hối đoái:..................................................................37
3.3. Hoạt động niêm yết ca c phiếu ngân hàng trên TTCK Vit Nam:.......................40
CHƯƠNG 4: KẾT QU NGHIÊN CU VÀ THO LUN........................................43
4.1. Ảnh hưởng ca lãi sut cho vay, lãi sut tin gi lãi sut chiết khấu đến li
nhun c phiếu ngân hàng: ..............................................................................................43
4.1.1. D liu hi quy:.....................................................................................................43
4.1.2. Mô hình hi quy (OLS):........................................................................................44
4.2. Ảnh hưởng ca li nhun th trường, lãi suất qua đêm liên ngân hàng, lãi sut
TPCP 5 năm và tỷ giá USD/VND đến li nhun c phiếu ngân hàng:...........................45
4.2.1. D liu hi quy:.....................................................................................................45
4.2.2. Hi quy OLS: ........................................................................................................46
4.2.3. Hi quy mô hình theo phương pháp ARCH/GARCH: .........................................47
PHN 3: KT LUN, NHNG MT HN CH HƯỚNG PHÁT TRIN CA
ĐỀ TÀI NGHIÊN CU .................................................................................................. 53
Kết lun: ..........................................................................................................................53
Khuyến ngh ....................................................................................................................54
Hn chế của đề tài:........................................................................................................... 55
Hướng phát trin của đề tài: ............................................................................................55
TÀI LIU THAM KHO...............................................................................................56
PH LC ........................................................................................................................ 64
Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Lê Tô Minh Tân SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tiên – K43A TCNH Page v 2.2.3.2. Mô hình GARCH (Generalised Autoregressive Conditional Heteroskedasticity):................................................................................................ 30 CHƯƠNG 3: TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG LÃI SUẤT, TỶ GIÁ VÀ HOẠT ĐỘNG NIÊM YẾT CỦA CỔ PHIẾU NGÂN HÀNG TRÊN TTCK VIỆT NAM.....................32 3.1. Tình hình biến động của lãi suất: .............................................................................32 3.2. Tình hình biến động của tỷ giá hối đoái:..................................................................37 3.3. Hoạt động niêm yết của cổ phiếu ngân hàng trên TTCK Việt Nam:.......................40 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN........................................43 4.1. Ảnh hưởng của lãi suất cho vay, lãi suất tiền gửi và lãi suất chiết khấu đến lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng: ..............................................................................................43 4.1.1. Dữ liệu hồi quy:.....................................................................................................43 4.1.2. Mô hình hồi quy (OLS):........................................................................................44 4.2. Ảnh hưởng của lợi nhuận thị trường, lãi suất qua đêm liên ngân hàng, lãi suất TPCP 5 năm và tỷ giá USD/VND đến lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng:...........................45 4.2.1. Dữ liệu hồi quy:.....................................................................................................45 4.2.2. Hồi quy OLS: ........................................................................................................46 4.2.3. Hồi quy mô hình theo phương pháp ARCH/GARCH: .........................................47 PHẦN 3: KẾT LUẬN, NHỮNG MẶT HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU .................................................................................................. 53 Kết luận: ..........................................................................................................................53 Khuyến nghị ....................................................................................................................54 Hạn chế của đề tài:........................................................................................................... 55 Hướng phát triển của đề tài: ............................................................................................55 TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................................................56 PHỤ LỤC ........................................................................................................................ 64 Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa lun tt nghip GVHD: Lê Tô Minh Tân
SVTH: Nguyn Th Ngc Tiên K43A TCNH Page vi
DANH MC CÁC CH VIT TT
NHTM Ngân hàng thương mại
NHNN Ngân hàng Nhà nước
NH Ngân hàng
NĐT Nhà đầu tư
DN Doanh nghip
DNNN Doanh nghiệp Nhà nước
TCTD T chc tín dng
SXKD Sn sut kinh doanh
BĐS Bất động sn
DNXK Doanh nghip xut khu
VCSH Vn ch s hu
DNNK Doanh nghip nhp khu
NVL Nguyên vt liu
TPCP Trái phiếu chính ph
DR Lãi sut tin gi
DRC Mức thay đổi ca lãi sut tin gi (%)
Cp C phiếu
Ls Lãi sut
TT Thông tư
TTCK Th trường chng khoán
VND Đồng Vit Nam
USD Đồng đô la M
DMĐT Danh mục đầu tư
NHTMCP Ngân hàng thương mại c phn
TSSL T sut sinh li
DCR Lãi sut chiết khu
DCRC Mức thay đổi lãi sut chiết khu (%)
Rb Li nhun c phiếu ngân hàng (%)
Rm Li nhun th trường (%)
GR5 Lãi sut trái phiếu chính ph 5 năm
GR5C Mức thay đổi ls TPCP 5 năm (%)
OIR Lãi suất qua đêm liên ngân hàng
OIRC Mức thay đổi ls qua đêm liên NH (%)
EX T giá USD/VND
EXC Mức thay đổi t giá (%)
LR Lãi sut cho vay
LRC Mức thay đổi lãi sut cho vay (%)
HSHQ H s hi quy
Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Lê Tô Minh Tân SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tiên – K43A TCNH Page vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT NHTM Ngân hàng thương mại NHNN Ngân hàng Nhà nước NH Ngân hàng NĐT Nhà đầu tư DN Doanh nghiệp DNNN Doanh nghiệp Nhà nước TCTD Tổ chức tín dụng SXKD Sản suất kinh doanh BĐS Bất động sản DNXK Doanh nghiệp xuất khẩu VCSH Vốn chủ sỡ hữu DNNK Doanh nghiệp nhập khẩu NVL Nguyên vật liệu TPCP Trái phiếu chính phủ DR Lãi suất tiền gửi DRC Mức thay đổi của lãi suất tiền gửi (%) Cp Cổ phiếu Ls Lãi suất TT Thông tư TTCK Thị trường chứng khoán VND Đồng Việt Nam USD Đồng đô la Mỹ DMĐT Danh mục đầu tư NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần TSSL Tỉ suất sinh lợi DCR Lãi suất chiết khấu DCRC Mức thay đổi lãi suất chiết khấu (%) Rb Lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng (%) Rm Lợi nhuận thị trường (%) GR5 Lãi suất trái phiếu chính phủ 5 năm GR5C Mức thay đổi ls TPCP 5 năm (%) OIR Lãi suất qua đêm liên ngân hàng OIRC Mức thay đổi ls qua đêm liên NH (%) EX Tỷ giá USD/VND EXC Mức thay đổi tỷ giá (%) LR Lãi suất cho vay LRC Mức thay đổi lãi suất cho vay (%) HSHQ Hệ số hồi quy Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa lun tt nghip GVHD: Lê Tô Minh Tân
SVTH: Nguyn Th Ngc Tiên K43A TCNH Page vii
DANH MC BNG BIU
Bng 2.1: Các biến s dng trong mô hình (đơn v: %) ............................................24
Bng 3.2: Din biến lãi suất điều hành năm 2010 của NHNN ..................................34
Bng 4.3: Các h s thng kê ca các biến Rb, DRC, DCRC và LRC......................43
Bng 4.4: Kiểm định tính dng các biến Rb, LRC, DRC và DCRC. ........................44
Bng 4.5: Kết qu hi quy nh hưởng ca lãi sut cho vay, lãi sut tin gi và lãi
sut chiết khấu đến li nhun c phiếu ngân hàng.................................... 44
Bng 4.6: Các h s thng kê ca Rb, Rm, EXC, GR5C và OIRC...........................45
Bng 4.7: Kiểm định tính dng ca các biến Rm, Rb, EXC, OIRC và GR5C..........46
Bng 4.8: Kết qu hi quy OLS nh hưởng ca lãi suất qua đêm liên ngân hàng, lãi
sut TPCP 5 năm và tỷ giá hối đoái, lợi nhun th trường đến li nhun c
phiếu ngân hàng.........................................................................................47
Bng 4.9: Kết qu hi quy phương trình phương sai ca các nhân t tác động ........48
Bng 4.10: Hi quy các mô hình AR (1)-GARCH (p, q)-M........................................58
Bng 4.11: Kết qu hi quy mô hình AR (1) GARCH (1, 1)-M. .............................49
Bng 12: Hi quy phương trình li nhun c phiếu ngân hàng các biến LRC,
DRC, DCRC ..............................................................................................68
Bng 13: La chn mô hình hi quy ARMA............................................................69
Bng 14: Ma trn tương quan gia các biến s.........................................................69
Bng 15: Hi quy phương trình theo phương pháp OLS..........................................70
Bng 16: Kiểm định phn dư hình AR (1)..........................................................71
Bng 17: Kiểm định tính ARCH ca mô hình AR (1)..............................................72
Bng 18: La chn phương trình hi qui phương sai cho nhân t ls qua đêm liên
ngân hàng................................................................................................... 73
Bng 19: La chn phương trinh hi qui phương sai cho nhân t lãi sut
TPCP 5 năm...............................................................................................73
Bng 20: La chn phương trinh hi qui phương sai cho nhân t t giá USD/VND74
Bng 21: Mô hình hi quy theo phương pháp Maximum Likelihood ...................... 75
Bng 22: Kim tra tính ARCH ca mô hình AR (1)-GARCH (1,1)-M....................76
Bng 23: Kiểm định tha biến ca mô hình AR (1) .................................................77
Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Lê Tô Minh Tân SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tiên – K43A TCNH Page vii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Các biến sử dụng trong mô hình (đơn vị: %) ............................................24 Bảng 3.2: Diễn biến lãi suất điều hành năm 2010 của NHNN ..................................34 Bảng 4.3: Các hệ số thống kê của các biến Rb, DRC, DCRC và LRC......................43 Bảng 4.4: Kiểm định tính dừng các biến Rb, LRC, DRC và DCRC. ........................44 Bảng 4.5: Kết quả hồi quy ảnh hưởng của lãi suất cho vay, lãi suất tiền gửi và lãi suất chiết khấu đến lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng.................................... 44 Bảng 4.6: Các hệ số thống kê của Rb, Rm, EXC, GR5C và OIRC...........................45 Bảng 4.7: Kiểm định tính dừng của các biến Rm, Rb, EXC, OIRC và GR5C..........46 Bảng 4.8: Kết quả hồi quy OLS ảnh hưởng của lãi suất qua đêm liên ngân hàng, lãi suất TPCP 5 năm và tỷ giá hối đoái, lợi nhuận thị trường đến lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng.........................................................................................47 Bảng 4.9: Kết quả hồi quy phương trình phương sai của các nhân tố tác động ........48 Bảng 4.10: Hồi quy các mô hình AR (1)-GARCH (p, q)-M........................................58 Bảng 4.11: Kết quả hồi quy mô hình AR (1) – GARCH (1, 1)-M. .............................49 Bảng 12: Hồi quy phương trình lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng và các biến LRC, DRC, DCRC ..............................................................................................68 Bảng 13: Lựa chọn mô hình hồi quy ARMA............................................................69 Bảng 14: Ma trận tương quan giữa các biến số.........................................................69 Bảng 15: Hồi quy phương trình theo phương pháp OLS..........................................70 Bảng 16: Kiểm định phần dư mô hình AR (1)..........................................................71 Bảng 17: Kiểm định tính ARCH của mô hình AR (1)..............................................72 Bảng 18: Lựa chọn phương trình hồi qui phương sai cho nhân tố ls qua đêm liên ngân hàng................................................................................................... 73 Bảng 19: Lựa chọn phương trinh hồi qui phương sai cho nhân tố lãi suất TPCP 5 năm...............................................................................................73 Bảng 20: Lựa chọn phương trinh hồi qui phương sai cho nhân tố tỷ giá USD/VND74 Bảng 21: Mô hình hồi quy theo phương pháp Maximum Likelihood ...................... 75 Bảng 22: Kiểm tra tính ARCH của mô hình AR (1)-GARCH (1,1)-M....................76 Bảng 23: Kiểm định thừa biến của mô hình AR (1) .................................................77 Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa lun tt nghip GVHD: Lê Tô Minh Tân
SVTH: Nguyn Th Ngc Tiên K43A TCNH Page viii
DANH MC HÌNH
Hình 1.1: Mô hình nghiên cu mi quan h gia li nhun c phiếu ngân hàng
và các biến...................................................................................................... 23
Hình 2.2: Phương trình hi quy ca tng th và ca mu..............................................25
Hình 2.3: Chui thi gian............................................................................................... 26
Hình 3.4: Lãi suất huy động vốn năm 2008...................................................................32
Hình 3.5: Lãi suất huy động, cho vay bng VND của các TCTD năm 2009 ................33
Hình 3.6: Biến động các loi lãi sut trên th trường liên ngân hàng ............................35
Hình 3.7: Din biến lãi suất qua đêm liên ngân hàng năm 2012. ..................................36
Hình 3.8: Biến động lãi sut trái phiếu chính ph 5 năm...............................................36
Hình 3.9: Din biến t giá USD/VND năm 2008 và năm 2009.....................................38
Hình 3.10: T giá chính thc và t giá th trường t do VND/USD năm 2009..............38
Hình 3.11: T giá VND/USD và biên độ dao động, năm 2008-2009.............................38
Hình 3.12: T giá USD/VND bình quân liên ngân hàng 2009-2013.............................. 48
Hình 3.13: Mức độ hoàn thành kế hoch li nhuận năm 2012 .......................................41
Hình 3.14: Biến động giá và khi lượng giao dch ca ch s nhóm c phiếu
ngân hàng ......................................................................................................42
Hình 15: Biểu đồ biu th các biến LR, DCR, DR và Rb .............................................65
Hình 16: Biểu đồ phân phi ca các chui thi gian Rb, GR5C, EXC,
Rm và OIRC...................................................................................................67
Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Lê Tô Minh Tân SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tiên – K43A TCNH Page viii DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng và các biến...................................................................................................... 23 Hình 2.2: Phương trình hồi quy của tổng thể và của mẫu..............................................25 Hình 2.3: Chuỗi thời gian............................................................................................... 26 Hình 3.4: Lãi suất huy động vốn năm 2008...................................................................32 Hình 3.5: Lãi suất huy động, cho vay bằng VND của các TCTD năm 2009 ................33 Hình 3.6: Biến động các loại lãi suất trên thị trường liên ngân hàng ............................35 Hình 3.7: Diễn biến lãi suất qua đêm liên ngân hàng năm 2012. ..................................36 Hình 3.8: Biến động lãi suất trái phiếu chính phủ 5 năm...............................................36 Hình 3.9: Diễn biến tỷ giá USD/VND năm 2008 và năm 2009.....................................38 Hình 3.10: Tỷ giá chính thức và tỷ giá thị trường tự do VND/USD năm 2009..............38 Hình 3.11: Tỷ giá VND/USD và biên độ dao động, năm 2008-2009.............................38 Hình 3.12: Tỷ giá USD/VND bình quân liên ngân hàng 2009-2013.............................. 48 Hình 3.13: Mức độ hoàn thành kế hoạch lợi nhuận năm 2012 .......................................41 Hình 3.14: Biến động giá và khối lượng giao dịch của chỉ số nhóm cổ phiếu ngân hàng ......................................................................................................42 Hình 15: Biểu đồ biểu thị các biến LR, DCR, DR và Rb .............................................65 Hình 16: Biểu đồ phân phối của các chuỗi thời gian Rb, GR5C, EXC, Rm và OIRC...................................................................................................67 Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa lun tt nghip GVHD: Lê Tô Minh Tân
SVTH: Nguyn Th Ngc Tiên K43A TCNH Page ix
TÓM TẮT ĐỀ TÀI
Hin nay, c phiếu ngành ngân hàng mt trong nhng c phiếu thu hút các
nhà đầu trên th trường chng khoán Vit Nam. Mặc dù, đã có nhiu nghiên cu
nước ngoài các th trường khác nhau cho thy li nhun c phiếu ngân hàng b nh
hưởng bi các nhân tố, như: lợi nhun th trường, lãi sut và t giá hối đoái, các đề tài
trong nước ch mới đề cập đến s tác động ca các biến s vĩ mô (CPI, GDP, sản lượng
sn xut công nghip, lm phát, lãi suất…) đến th trường chng khoán. Bên cạnh đó,
các kết qu nghiên cu thc nghim trên thế gii v tác động ca lãi sut và t giá đến
li nhun c phiếu nhóm ngân hàng có s khác bit gia các th trường, thm chí trái
ngược nhau. Do đó, mục tiêu chính của đề tài tp trung nghiên cứu đánh giá tác
động ca mức độ thay đổi lãi sut và t giá đối vi li nhun nhóm c phiếu ngân hàng
niêm yết trên th trường chng khoán Vit Nam, bng cách s dụng phương pháp OLS
và mô hình GARCH-M. Dựa vào phương pháp hồi quy OLS, nghiên cu cho thy thay
đổi lãi suất cho vay có tác động cùng chiu và lãi sut chiết khấu tác động ngược
chiều, trong khi thay đổi lãi sut tin gi không có ảnh hưởng đến li nhun c phiếu
ngân hàng. Kết qu nghiên cu còn cho thy mức thay đối t giá hối đoái USD/VND,
và li nhun th trường có tác động cùng chiu và lãi sut trái phiếu chính ph 5 năm có
tác động ngược chiu vi li nhun c phiếu ngân hàng, trong khi lãi suất qua đêm liên
ngân hàng không có ảnh hưởng da vào mô hình AR (1)-GARCH (1, 1)-M. Phương
trình phương sai có điều kin còn cho thấy độ biến động lãi suất qua đêm liên ngân
hàng, lãi sut trái phiếu chính ph và t giá hối đoái USD/VND đều có tác động đến
biến động li nhun c phiếu ngân hàng. Tuy nhiên, li nhun c phiếu ngân hàng vn
nhy cm nht vi li nhun th trường, đóng vai trò quan trọng trong phương trình
trung bình điều kiện xác định li nhun c phiếu ngân hàng. Trên sở kết qu
nghiên cu, nghiên cứu đưa ra các khuyến ngh cho nhà đầu tư, nhà quản lí ngân hàng
và cơ quan quản lí Nhà nước nhm hn chế tác động ca s biến động lãi sut và t giá
đến li nhun ca nhóm c phiếu ngân hàng trên th trường chng khoán Vit Nam.
Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Lê Tô Minh Tân SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tiên – K43A TCNH Page ix TÓM TẮT ĐỀ TÀI Hiện nay, cổ phiếu ngành ngân hàng là một trong những cổ phiếu thu hút các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mặc dù, đã có nhiều nghiên cứu ở nước ngoài ở các thị trường khác nhau cho thấy lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng bị ảnh hưởng bởi các nhân tố, như: lợi nhuận thị trường, lãi suất và tỷ giá hối đoái, các đề tài trong nước chỉ mới đề cập đến sự tác động của các biến số vĩ mô (CPI, GDP, sản lượng sản xuất công nghiệp, lạm phát, lãi suất…) đến thị trường chứng khoán. Bên cạnh đó, các kết quả nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới về tác động của lãi suất và tỷ giá đến lợi nhuận cổ phiếu nhóm ngân hàng có sự khác biệt giữa các thị trường, thậm chí trái ngược nhau. Do đó, mục tiêu chính của đề tài tập trung nghiên cứu và đánh giá tác động của mức độ thay đổi lãi suất và tỷ giá đối với lợi nhuận nhóm cổ phiếu ngân hàng niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, bằng cách sử dụng phương pháp OLS và mô hình GARCH-M. Dựa vào phương pháp hồi quy OLS, nghiên cứu cho thấy thay đổi lãi suất cho vay có tác động cùng chiều và lãi suất chiết khấu có tác động ngược chiều, trong khi thay đổi lãi suất tiền gửi không có ảnh hưởng đến lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng. Kết quả nghiên cứu còn cho thấy mức thay đối tỷ giá hối đoái USD/VND, và lợi nhuận thị trường có tác động cùng chiều và lãi suất trái phiếu chính phủ 5 năm có tác động ngược chiều với lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng, trong khi lãi suất qua đêm liên ngân hàng không có ảnh hưởng dựa vào mô hình AR (1)-GARCH (1, 1)-M. Phương trình phương sai có điều kiện còn cho thấy độ biến động lãi suất qua đêm liên ngân hàng, lãi suất trái phiếu chính phủ và tỷ giá hối đoái USD/VND đều có tác động đến biến động lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng. Tuy nhiên, lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng vẫn nhạy cảm nhất với lợi nhuận thị trường, đóng vai trò quan trọng trong phương trình trung bình có điều kiện xác định lợi nhuận cổ phiếu ngân hàng. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, nghiên cứu đưa ra các khuyến nghị cho nhà đầu tư, nhà quản lí ngân hàng và cơ quan quản lí Nhà nước nhằm hạn chế tác động của sự biến động lãi suất và tỷ giá đến lợi nhuận của nhóm cổ phiếu ngân hàng trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa lun tt nghip GVHD: Lê Tô Minh Tân
SVTH: Nguyn Th Ngc Tiên K43A TCNH Page x
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do thc hiện đề tài
Cuc khng hong tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu năm 2008 2009 đã
nh hưởng hu hết các nước trên thế giới, trong đó Việt Nam. Mặc dù trong năm
va qua, chính ph đã thc hin, ban hành nhiu chính sách ci thiện nhưng nền kinh
tế Vit Nam vn phải đối mt vi rt nhiều khó khăn, thách thức: nhiu doanh nghip
phá sn, hàng tồn kho tăng cao, bất động sn vn nm trong tình trạng “đóng băng”,
th trường chứng khoán “ảm đạm”, niềm tin nhà đầu tư sụt gim và thanh khon th
trường thì xung thp. Cùng với đó, năm 2012 cũng năm đánh dấu một năm đầy
biến động ca ngành ngân hàng, trong đó nổi bt là vấn đề n xấu tăng cao, và các vụ
mua bán sáp nhập ngân hàng (M&A). Đặc bit là vấn đề tốc độ tăng trưởng tín dng
thp cũng đồng nghĩa vi li nhun kinh doanh ca ngân hàng b gim sút, bi vì phn
ln thu nhp ca ngân hàng đều đến t hoạt động tín dng. Bên cạnh đó, sự cnh tranh
của các ngân hàng thương mại ngày càng din ra khc liệt, do đó mỗi ngân hàng phi
không những đổi mi, ci thin chất lượng dch v, ci tiến công ngh còn phi
trang b cho mình ngun lc tài chính mnh. Niêm yết c phiếu mang li cho ngân
hàng rt nhiu lợi ích: huy động vốn, uy tín, giúp ngân hàng nâng cao năng lực
cnh tranh, m rng th phần tăng trưởng li nhun. Vi thanh khoản và giá đều
tăng trong 2012, cổ phiếu ngành ngân hàng là mt trong nhng c phiếu được giới đầu
tư đánh giá là cổ phiếu có tiềm năng đem lại li nhuận cho nhà đầu tư trên thị trường
chng khoán trong những năm tới. Theo báo cáo trin vng ngành 2013 ca công ty
chng khoán BSC, kết thúc năm 2012 cổ phiếu ngân ng tăng 18% trong khi VN-
index ch tăng trưởng 10%, còn HN-index tăng trưởng âm 10%. Không nhng thế,
theo báo Nhp cầu đầu tư
1
, năm 2012 cũng là năm đột biến v khối lượng giao dch c
phiếu ngân hàng, tng khối lượng giao dch của 8 ngân hàng đang niêm yết lên đến 2,4
t c phiếu; gp 2,1 ln so với năm 2011. Đây là thông tin tốt đối vi các ngân hàng c
phn nếu muốn huy động vn t th trường chng khoán- th trường có du hiu hi
1
http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/chung-khoan/2013/02/co-phieu-ngan-hang-trong-cho-m-amp-a/
Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế
Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Lê Tô Minh Tân SVTH: Nguyễn Thị Ngọc Tiên – K43A TCNH Page x PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Lí do thực hiện đề tài Cuộc khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu năm 2008 – 2009 đã ảnh hưởng hầu hết các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Mặc dù trong năm vừa qua, chính phủ đã thực hiện, ban hành nhiều chính sách cải thiện nhưng nền kinh tế Việt Nam vẫn phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức: nhiều doanh nghiệp phá sản, hàng tồn kho tăng cao, bất động sản vẫn nằm trong tình trạng “đóng băng”, thị trường chứng khoán “ảm đạm”, niềm tin nhà đầu tư sụt giảm và thanh khoản thị trường thì xuống thấp. Cùng với đó, năm 2012 cũng là năm đánh dấu một năm đầy biến động của ngành ngân hàng, trong đó nổi bật là vấn đề nợ xấu tăng cao, và các vụ mua bán sáp nhập ngân hàng (M&A). Đặc biệt là vấn đề tốc độ tăng trưởng tín dụng thấp cũng đồng nghĩa với lợi nhuận kinh doanh của ngân hàng bị giảm sút, bởi vì phần lớn thu nhập của ngân hàng đều đến từ hoạt động tín dụng. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh của các ngân hàng thương mại ngày càng diễn ra khốc liệt, do đó mỗi ngân hàng phải không những đổi mới, cải thiện chất lượng dịch vụ, cải tiến công nghệ mà còn phải trang bị cho mình nguồn lực tài chính mạnh. Niêm yết cổ phiếu mang lại cho ngân hàng rất nhiều lợi ích: huy động vốn, uy tín, và giúp ngân hàng nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị phần và tăng trưởng lợi nhuận. Với thanh khoản và giá đều tăng trong 2012, cổ phiếu ngành ngân hàng là một trong những cổ phiếu được giới đầu tư đánh giá là cổ phiếu có tiềm năng đem lại lợi nhuận cho nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán trong những năm tới. Theo báo cáo triển vọng ngành 2013 của công ty chứng khoán BSC, kết thúc năm 2012 cổ phiếu ngân hàng tăng 18% trong khi VN- index chỉ tăng trưởng 10%, còn HN-index tăng trưởng âm 10%. Không những thế, theo báo Nhịp cầu đầu tư 1 , năm 2012 cũng là năm đột biến về khối lượng giao dịch cổ phiếu ngân hàng, tổng khối lượng giao dịch của 8 ngân hàng đang niêm yết lên đến 2,4 tỷ cổ phiếu; gấp 2,1 lần so với năm 2011. Đây là thông tin tốt đối với các ngân hàng cổ phần nếu muốn huy động vốn từ thị trường chứng khoán- là thị trường có dấu hiệu hồi 1 http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/chung-khoan/2013/02/co-phieu-ngan-hang-trong-cho-m-amp-a/ Đại học Kinh tế HuếĐại học Kinh tế Huế